නව ලෝක රටාව

මම දැක්ක අර ගුරුවයෙක් හතේ පොත ගැන කිව්ව කතාවක්... 

 අවුරුදු තිහකට වගේ කලින් ඉස්කෝලෙක (මිශ්‍ර) අවුරුදු 17/18 කෙල්ලො කොල්ලො සෙල්ලම් කරනවා. දැන් හතේ අටේ උනුත් කෙලින්ම සීන් එකේ ඉන්නෙ. අපිට වැරදුණේ කොතනද කියල... 🤔🤔🤔 

ඒ කාලෙ නොහිටියටත් ගොලු හදවත වගේ කතාවක් කියෙව්ව ඔය 70 වගේ දශකයක මධ්‍යම පන්තිය ගැන අදහසක් ගන්න පුලුවන්. හැම දෙයක්ම වගේ පටන් ගන්නෙ 'ප්‍රේමය' මූලික කරගෙන. ඒ කිව්වෙ නිකන් කාමුකබවට වඩා එහාට ගියපු දෙයක් එතන තියනවා. ඔය කලුවරේ දාන සෙල්ලම් වල අඩුවක්, සංවෘත බවක් තියෙන්න ඇති. ඒත් ඒ ජීවිත අදට වඩා තෘප්තිමත්. ඒ සම්බන්ධකම් වුණත් දිගු කල් පැවතුණු ස්ථාවර ඒව. (ලෝකයේම 70 දශකයේ සංගීතය වගේ කලා ධාරාවක් විතරක් සැලකුවත් ඒ සමාජයේ දාර්ශනික ගැඹුර වටහාගන්න පුලුවන්) 

 මම හිතන්නෙ අද හැමදේම දුවන්නෙ මේ වෙළඳ සමාජෙක. මේ වෙළඳ සමාජෙ පැවතීමට මිනිස්සුන්ගෙ පරිභෝජනය ඇති අසීමාන්තික බව වැඩිවිම අනිවාර්‍ය අංගයක්. ඕනෙම ජරාවක් අමූලික බොරු කියල advertise වෙන එක සෑහෙන්න සාමාන්‍ය දෙයක් වෙලා. ඒ වගේම හැම අංගයක්ම, කලා මාධ්‍යයක් වුණත් හැදිල තියෙන්නෙ මේ පද්ධතිය පවත්වාගෙන යන්න. පද්ධතියට අනුගත වෙන්න බැරි හැමෝටම ඒ සඳහා බෙහෙත් කරල් තියනවා. (Beta blockers, antibiotics වල ඉඳන් SSRI, methylphenidate වගේ පරාසයක් දක්වා යන) ඉතින් අපේ සම්බන්ධකම් වල වටිනාකම් පවා හැදෙන්නෙ මේ පරිභෝජන පද්ධතියට අනුගත වෙන්න ලේසි විදිහට. මිනිහෙක්ට තව දුරටත් තව මිනිහෙක් එක්ක සෘජුව සම්බන්ධ වෙන එක වැදගත් නෑ. ඒක මේ අතේ තියන එකෙන් එහෙම වෙන එකට අවශ්‍ය අඩුව ඕනෙවටත් වඩා පුරවන්නෙ narcissistic ගතිය සහ addiction නිසා අලුත් disorders හඳුන්වාදෙමින්. ඉස්සර කාලෙ වගේ phone, electronic හදනකොට කල් පැවැත්ම ගැන තවදුරටත් හිතන්නෙ නෑ. මොකද ඉක්මණින්ම ඒක යාවත්කාලීන වෙනවා. ඊට වඩා හොඳ එකක් එනවා. ඉතින් අපේ සම්බන්ධකම් වලටත් ඒ සෙතේම තමා. අවශ්‍ය විදිහට උපරිම පරිභෝජනය අරගෙන ඒකට ගැලපෙන්නෙ නැත්තන් අත් ඇරල දානවා. මිනිස්සුත් නිකන් වෙළඳ භාණ්ඩ වෙලා. ඕනෙම සම්බන්ධයක් ගැන හිතනකොට වුණත් ලාභ අලාභ ගැන කැල්කියුලේෂන් එක තමා සාමාන්‍යයෙන් මුලින්ම ඔලුවට එන්නෙ. 

කාලෙකට කලින් ජපානෙ වැඩිහිටි ජනයා නොසලකා හරින මට්ටමකට සමාජය පත්වෙමින් සිටින බව ඔවුන්ට නිරීක්ෂණය වුණා. මේකට හේතුව පද්ධතියට ඉතාමත් හොඳින් මිනිසුන් අනුගත වී හිටපු එක. 5S පද්ධතියේ පළමු S එකෙන් අදහස් වන්නේ මොකක්ද කියන එක සලකලා බැලුවොත්, උත්තරේ තිබ්බෙ එතන...

( seiri - අනවශ්‍ය දෑ බැහැරකරන්න. වැඩකරන තැන ඇති කැඩී බිඳී ගිය tools, සුබ පැතුම් කාඩ්පත් වගේ sentimental අගයක් පමණක් ඇතිදේ) සිංගප්පූරුව වගේ රටකට ගියපු කෙනෙක් අවුරුදු තුනේ හතරේ ළමයින් වුණත් බස් එකකට නැග්ග ගමන් ටැබ් දිග ඇරගන්න හැටි දැකල ඇති. ඒ දියුණුවක්ද? (සිංගප්පූරුව අපේ දියුණුවට යොදාගන්න පූර්වාදර්ශය වෙන එක අහඹුවක් නොවේ.) 

 Wall-E එකේ මිනිසුන් මුහුණට හමුවෙන එකිනෙකා මඟ හැර තමන්ගෙ hooverපුටුවට ඈඳලා තියන digital තිරේ බලාගෙන තමා හැම දෙයක්ම කරන්නෙ. කොටින්ම වෙන කෙනෙක්ට කතාකිරීම පවා. මෙන්න මේ තිරයක් බිඳිල ගියාට පස්සෙ තමා ඒ මනුස්සය පලවෙනි වතාවට තරු පිරුණු අහස දිහා බලන්නෙ... තව මනුස්සයෙක් එක්ක පළමු වතාවට හරියට සම්බන්ධ වෙන්නෙ.

නව වසරේ ඔබට අහස දැකගැනීමට ඉස්පාසු වැඩියෙන් ලැබේවා.

හැමදාම ලෝකෙ තිබ්බෙ එකම විදිහ

ලෝකෙ පහළ වුණු විශාල අධිරාජ්‍යය තමා බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යය. ඒ තරම් යුරෝපෙ අග්ගිස්සක තිබ්බ දූපතක් ඉන්දියාව (පාකිස්තානය, බංග්ලාදේශය සමඟ) පවා පාලනය කරන්න හැකියාව තිබ්බා කිව්වම ලේසි පාසු කාරණයක් නෙවේ. විශේෂයෙන්ම සූවස් ඇළ හදන්න කලින්, පෙරදිගට යන්න දකුණු අප්‍රිකාවේ කුණාටු තුඩුව පහුකරන්න වුණු කාලෙක. 

 ඉතින් බ්‍රිතාන්‍යය තමන්ගෙ යටත් විජිත පාලනය සඳහා තාක්ෂණය වගේම මනෝ විද්‍යාවත් උපකාරී කරගත්තා. ඒ වගේම රට රටවලින් දැනුම අරගෙන/ පැහැරගෙන ඒව ක්‍රමානුකූලව සැකසුවා. තුවක්කු, බයිබල් සහ මත්පැන් කියන්නෙ ඔවුන්ගෙ ප්‍රාථමික හා මූලික යටත් කරගැනීමේ ආම්පන්න. නමුත් ජාතියක සම්පූර්ණයෙන්ම කොන්ද බිඳල දාපු එක තරමක ඉන්ටරෙස්ටිං කතාවක්. මොවුන්ගෙන් ලැබුණු දේවල් හැටියට අධ්‍යාපනය ප්‍රධානයි. මේ අධ්‍යාපන ක්‍රමය හරහා තමා මොවුන් මුලු යටත් විජිතයම පාලනය කරේ. 

ඒ කිව්වෙ ලංකාවේ මොවුන්ගේ අධ්‍යාපනය හදාරපු එකෙක් සිම්බාබ්වේ වල සිවිල් සේවයේ අතෑරියනම් ඌට කිසිම අවුලක් නැතුව වැඩේ කරගෙන යන්න පුලුවන්. හැබැයි වැඩේ ඒ අධ්‍යාපනයේ වරප්‍රසාද හම්බෙන්නේ ක්‍රිස්තියානි ආගමිකයෙක් වුණොත් විතරයි. බ්‍රෝකර්ලට මේ ආගමිකත්වය නිසාම සමාජෙ ඉහලට යන්න ඔවුන් වැඩ සැලැස්සුවා ( ජේ. ආර්. සහ බන්ඩාරනායකලාගේ මුතුන් මිත්තන් වගේ.). ඉතින් මේ ක්‍රිස්තියානුන්ගෙ අමුතු ලයින් එකක් තියනවා, රජා/ රැජිණ තමා දේව කැමැත්ත අනුව දෙවියන්ගෙන් පසුව පාලනය කිරීමට අයිතිය ලැබෙන (right to rule) පුද්ගලයා. එතකොට රටක ස්වදේශික ඉහලම ස්ථරය ඒ තත්වෙ උං.


හැබැයි පාලනය කිරීමේ අවුලක්, මිනිස්සු නොසන්සුන් වෙන එක දැක්ක ගමන් මේ අධිරාජ්‍යවාදීන් කරන්නෙ තමන් බැඳල තියන ලණු එක එක ලිහල දාන එක. හරියට වායු බැලුමක් පහත්වෙනකොට ඒකෙ තියන බර බිමට දානව වගේ. එහෙම නැත්තන් වෙනස් ප්‍රශ්නයක් හදන එක. හරියට වාර්ගික නොරිස්සීමක් වගේ. ඒ වගේම වාර්ගිකත්ව වරප්‍රසාද ලබා දී තමන්ට සමස්තයෙන් එන පීඩනය විවිධ පැති වලට යවන්නත් ඔවුන් කටයුතු කළා. 

නීතිය හඳුන්වාදීමේ මූලික හේතුවත් එය තමන්ගේ පාලනය පහසු කරන එක. රා පෙරීම තහනම් කරල, ගංජ වැවීම අදටත් තහනම් වෙන්නෙ සීල් අරක්කු ප්‍රවර්ධනය වෙනුවෙන් කරපු ඒකෙන්ම තමා. නමුත් කාරණේ ඒක නෙවේ. 

මේ අධිරාජ්‍යවාදීන්ට සදාතනිකව අපි ණය බව, ඔවුන්ගේ පැමිණිම අපට වුණු හොඳම දේ බව පෙන්වන පිරිසක් ඉන්නවා. ඒත් මේ ලැබුණු දේවල් වලට හිලව් වන මහා මනුෂ්‍ය ඝාතන, හරියට වෙල්ලෙස්සේ කැරැල්ල මර්දනය කරන්න ගම් පිටින් ගිනි තිබ්බ ඒව, අවිහිංසා උද්ගෝෂණය/ හර්තාල් වලදි නිරායුධ මිනිසුන් ඉන්දියාවෙදි මරා දැමීම්, හියු නෙවිල්ලා සහ බෙල්ලා විසින් උස්සන ලද ශ්‍රේෂ්ඨ කලා නිර්මාණ වගේ දේවල් මේ කට්ටිය හිතාමතාම මඟ අරිනවා. යටත් විජිතවාදීන් කරපු හොඳ දේවල් තියනවා, හැබැයි ඒවත් පාලනයේ පහසුව සඳහා කරන්න වුණු දේවල්. ඉතින් එතකොට තරාදියකට දැම්මනම් යට යන්නෙ යහපත් දේවල්ද??? 


 ලෝකෙම ධනවාදයෙන් ගිනි ගන්න යනකොට පරිභෝජනවාදයේ ගුණ කියල ඒක වෙනුවෙන් දිවි හිමියෙන් පෙනී ඉන්න අයත් බොහෝවිට් යටත් විජිතවාදීන්ට නමස්කාර කරන කට්ටියම තමා. ධනවාදයත් මිනිස්සුන්ගෙ ඇතිවන ප්‍රතිවිරෝධීතාවය අඩු කරන්න අර වගේ විවිධ ලණු පටවල් ලිහනව. අලුත් ලණුවක් බඳිනව (minimum wage, working hours වගේ) . හැමඑකකම හොඳ දේවල් තියනව තමා. ඒත් එහෙම කියල &ක දෙන්න ඕනෙ නෑනෙ, පෝස්ට් එකක් දැක්ක ගමන් ධනවාදෙ වෙනුවෙන් දිවි හිමියෙන් පෙනී ඉන්න තරම්... ඒ වගේම ලෝකය මුහුණ පාන්න යන බැරෑරුම් පාරිසරික අර්බුදයක කට ළඟටම ඇවිල්ල ඉන්න මේ වෙලාවෙ, ඒකට මඟහරින්න ඔය ලබ්බෙ ධනවාදයවත් දියුණුවටවත් හැකියාවක් ලැබිල නෑ. ඉහලම ස්ථරයක් රකින, ඉහලම ස්ථරයක පැවැත්ම වෙනුවෙන් ධනවාදෙ හැමදාම තිබ්බ. ඒකෙ නම විතරයි කාලෙන් කාලෙට වෙනස් වුණේ. 

මහායානයට අනුව බුදුන් ථේරවාදය දේශනා කිරීමට හේතුව.. (සම්මා සම්බුදුවරයකුගේ උපාය කෞශල්‍ය)

(මහායානයට පෙරවදනක් බැලීමට මෙය මත ක්ලික් කරන්න)
චුල්ල පන්ථක කතාව මතක ඇති.කිසිම පදයක් මතකේ තියාගත නොහැකි වූ භික්ෂුවක් සරල උපක්‍රමයක් හරහා අවබෝධත්වයට පත්කිරීම.

සැරියුත් හාමුදුරුවෝ එක් ශිෂ්‍යයෙක්ට පිළිකුල් භාවනාව කරන්න කමටහන් දෙනවා.නමුත් ඒ ශිෂ්‍යයා උපරීමයෙන් උත්සාහ කළත් එයින් වැඩක් ගන්න,යථාර්තය දකින්න නොහැකිවෙනවා.

දවසක් උදේ තමන්ගේ අවාසනාව ගැන කම්පාවෙලා මහණකම අතාරින්න යනවා..

ඒ වේලාවේ බුදුහාමුදුරෝ ඔහුව විලක් ලඟට කැන්දාගෙන යනවා.ගිහින් උපදෙස් දෙනවා "අර පේන නෙළුම් මල් දිහා බලන් ඉන්න,ඒකයි මම දෙන කමටහන" කියලා.ඉතින් ශිෂ්‍ය හිමි ඒ දිහා බලාන ඉන්නවා.
ඉර උදාවත් එක්කම නෙළුම් පොහොට්ටුව පිපෙන්න පටන් ගන්නවා.ඊට පස්සේ දිනය පුරාම සුවඳ හා ලස්සන දර්ශනයක් දීල හවස් වෙද්දි පරවෙලා යනවා.

ඒ ක්ෂණයෙන්ම ත්‍රිලක්ෂණය අවබෝධ කරගෙන රහත්භාවට පත්වෙනවා.

ඔහු ඒ ආත්ම භවයේ සහ මෑත භවවල රන්කරුවෙක්.ඒක නිසා ලස්සන දේවල් දිහා විතරයි බලන්න පුරුදු වෙලා තියෙන්නේ.ඒත් මේ කාරණය සැරියුත් හාමුදුරුවන්වත් සලකා නොබලපු දෙයක්.

බුදු වරයෙක්ගේ උපාය කෞශල්‍ය අද්වතියයි...

නැවතත් මහායාන ප්‍රධාන සුත්‍රය සලකා බලමු.

මේකේ දෙවෙනි පරිච්ඡේදය ''උපාය කෞශල්‍ය පරිවර්තය''

බුදුන් විසින් තමන් වහන්සේගේ උපාය කෞශල්‍ය ගැන විස්තරාත්මක වර්ණනාවක් කරනවා.. http://www.sacred-texts.com/bud/lotus/lot02.htm

තුන්වන පරිච්ඡේදය ''උපමාව'' http://www.sacred-texts.com/bud/lotus/lot03.htm
ධනවත් පුරුෂයෙක්ගේ 'එක් දොරටුවක්' පමණක් ඇති මහා මන්දිරයක ලොකු ගින්නක් ඇතිවෙනවා.වහාම ගෙයින් එලියට යන මේ පුරුෂයා හිතනවා

''මම මෙහෙම ලේසියෙන් ආවට මගේ දරුවෝ එහෙම එන එකක් නැහැ.ඔවුන් තවම ගින්න,බිය කියන්නේ මොකක්ද කියල දන්නේ නෑ ඔවුන්ගේ කෙලිබඩු සහ ඔවුන්ට වටිනා දේවල් තියෙන්නෙත් ගේ ඇතුලේ.

මම ශක්තිසම්පන්න පුද්ගලයෙක්.මට රෙදි කඩකින් බැඳගෙන හරි එලියට එන්න පුළුවන්.ඒත් මේ තියන එකම දොරටුව කුඩා එකක්.නමුත් මට සියලුදෙනාවම බේරාගන්න කාල වෙලාවක් ඇතිවෙන එකක් නැහැ.''

මෙහෙම හිතල ඔහු ශබ්ද නගා දරුවන් සියල්ලන්ටම පිටවෙන්න කියනවා.නමුත් දරුවෝ මේ ගැන අවබෝධයක් නැතුව සෙල්ලම් කර කර ඉන්නවා.

''මොවුන් වහාම පිටවුනේ නැත්තන් ගින්න මොවුන්ව දවා හළු කරන එක නියතයි.මම මගේ දරුවන්ගේ විශේෂ ආශාවන් ලැදියාවන් දන්නවා.උපායක් මඟින් ඔවුන්ව පිටතට ගෙන්නනවා''

දැන් මෙහෙම හිතන පුරුෂයා නිවසේ ඉන්න දරුවන්ව මෙහෙම ආමන්ත්‍රණය කරනවා.

''ඔබලාට අවශ්‍ය දුර්ලභ කෙලිබඩු ගැන මම දන්නවා.වහාම නිවසෙන් එලියට ආවොත් මම ඒ කෙලිබඩු අඩුවක් නැතිව සියල්ලන්ටම ලබා දෙනවා.මේ අවස්තාව නැතිකරගත්තොත් ඔබලා පසු කාලයකදී සෑහෙන්න දුක් වේවි.''

මේක අහපු ළමයි ඔක්කොම ඉන්න තැන් වලින් එලියට ඇවිල්ල තමන්ගේ පියා ලඟට එනවා.ඔහුට ගොඩක් සතුටුයි තමන්ගේ දරුවෝ බේරගන්න පුළුවන් වුනු නිසා.

ඉන්පසු ඔහු තම ධනයෙන් සප්ත රත්නයෙන් කරන ලද,මුතුකුඩ සහිත,සුදු ගොනෙක් බඳින ලද ඉතා වටිනා රථය බැගින් තම දරුවන් අතරේ බෙදල දෙනවා.

මේ උපමා කතාව දේශනා කරන ගෞතම බුදුන් සැරියුත් හාමුදුරුවන්ගෙන් මෙහෙම අහනවා.

''ඒ පුරුෂයා මුසාවාදයට හසුවනවද'' 

සැරියුත් හාමුදුරුවෝ පිළිතුරු දෙනවා.
''නැත ස්වාමිනි.
ඔහු මේ පොරොන්දුව ලබා දෙන්නේ තම දරුවන්ගේ ජීවිතය ආරක්ෂා කිරීමටයි.

එමෙන්ම ඔහු පොරොන්දු ප්‍රාකාරව මේ රථ ලබා දුන්නේ නැතත් ඔහු මුසවාදයට හසුවන්නේ නැත.
මක්නිසාද යත් මේ පොරොන්දුව දීමට ප්‍රථමයෙන් ඔහු 'උපාය කෞශල්‍ය භාවිතා කර ඔවුන් නිවසින් පිටතට රැගෙන එමි' කියා සිතනා බැවිනි.''

බුදුන් ථේරවාදය දේශනා කරන්නේ එය මිනිසුන්ට වැටහෙන ධර්මයක් වූ නිසා.එකල හින්දු ධර්මය සහ ජෛන ධර්මය ප්‍රභල වෙලා තිබුණු අවධියක්.
ඒ සමාජය ථේරවාදය ඉතා පහසුවෙන් වැළඳ ගත්ත.සාමාන්‍යයෙන් පුද්ගලයෙක් තව කෙනෙක්ව පිළිගන්නේ ඔහු තමන්ට වැටහෙන දෙයක් දේශනා කරනවානම් විතරයි.

අනික් දේ බුද්ධත්වය කියන්නේ සෑහෙන්න දීරඝ ගමනක්.මහායානිකයින් කියන විදිහට ථේරවාදය හරියට මූලික ගණිත සංකල්ප වගේ.උසස් ගණිතය කරන්න මේ මූලික සංකල්ප ගැන දැනගැනීමක් තියෙන්න ඕනේ.....

කොහොම වුනත් බුදුවරයකුගේ උපාය කෞශල්‍ය ඉගැන්වීම් විශිෂ්ටයි.''තුන්ලොවටම ගුරු'' විදිහට මහායාන,ථෙරවාදී කියල භේදයක් නැතිව එකඟ වෙන්න පුළුවන්.

මහයානිකයින්ට අනුව ථේරවාදය දේශනා කරන්න හේතුව වුණේ මේ කාරණාව.



(මෙය මහායානිකයින් ථේරවාදය ගැන දක්වන ආකල්පය ගැන පැහැදිලි කිරීමට යොදා ගන්න ලදී)

මහායානය සහ ථේරවාදය(හීනයානය)..

මහායාන බෞද්ධ සම්ප්‍රදායේ වෙනස්කම් මොනවද?

බිව්වට අවුලක් නෑ,ශරීරයට සැප දුන්නට අවුලක් නැහැ,හාමුදුරුවරු කසාද බඳිනවා? 

නැහැ....මේ එක එක නිකායන්ගේ ස්වභාවයන්.සමහර මහායානික නිකායන් තියනවා භික්ෂුන්ට මාංශ වැළඳීම පවා අකැපයි ඒ වගේම දැඩි විනය නීති යටතේ ඉන්න වෙන්නේ.

මහායානිකයින් විශ්වාස කරන්නේ නිර්වාණය ලබා ගන්න පුළුවන් සම්මා සම්බුද්ධත්වයට පත්වීමෙන් විතරයි කියල.ඒ වගේම ඔවුන් කියන්නේ මහායානය තමා බුදුන්ගේ ඉහලම ඉගැන්වීම කියල.මහායාන සුත්‍රයක තියනවා ගෞතම බුදුන් මෙහෙම කියන කොටසක්
 ''මා සොයාගත් ධර්මයෙන්,මා සරණ ගොස් ඔබහට මට වඩා අඩු බෝධියකින් නිවන් යැවීම මාගේ අරමුණ කියා ඔබ සිතනවානම්,මහණෙනි...මම එවැනි නායකයකු නොවෙමි'' කියල.

ථෙරවාදීන් විශ්වාස කරන්නේ නිවන තුන්තරා බෝධියෙන්ම අවබෝධ කරගන්න පුළුවන් කියල.ඒ කියන්නේ සම්මා සම්බුද්ධ,ප්‍රත්‍යෙක බුද්ධ(පසේ බුදු) සහ ශ්‍රාවක බුද්ධ (අරහත්) කියන යානා තුනෙන්ම නිවනට යන්න පුළුවන්.

මහායානය කියන වචනයේම තේරුම සම්මා සම්බුද්ධ කියන යානාවෙන් පමණක්ම නිවනට යන්න පුළුවන් කියන එක හිනයානයෙන් කියන්නේ සම්මා සම්බුද්ධත්වයට අඩු යානයකින් වුනත් නිවන් දකින්න පුළුවන් කියන එක.(මහායානයට-සම්මා සම්බුද්ධත්වයට වඩා අනෙක් යානා දෙක හීනයි,මේ නමේ තේරුමත් එන්නේ මෙහෙමයි.)

ථෙරවාදයට අනුව අරහත්වයට පත්වීමට දස පාරමිතා ප්‍රමාණවත්.
පසේ බුද්ධත්වයට දස පාරමිතා සහ දස උප පාරමිතා.
සම්මා සම්බුද්ධත්වයට පත්වීමට දස පාරමිතා,දස උප පාරමිතා සහ පරමත්ථ පාරමිතා සම්පුර්ණ කරන්න ඕනේ.

ඒ අතින් බැලුවම දස පාරමිතා පමණක් සම්පුර්ණ කරලා නිවන් දැකීම easy way out එක..ලේසිම ක්‍රමය...

ථෙරවාදීන් මහායානය බුද්ධ භාෂිතයක් කියල පිලිනොගත්තට මහායානිකයින් ථේරවාදය බුද්ධ භාෂිතයක් කියල පිලිගන්නවා...හැබැයි ඔවුන් පිළිගන්න විදිහට බුද්ධ භාෂිතයෙන් උසස්ම (supreme) ධර්මය ථේරවාදය නොවේ..ඒ වගේම බුදුන් ථේරවාදය දේශනා කිරීමට හේතුව සම්බන්ධයෙන් ඔවුන්ට ඉතාමත් සිත්ගන්නා සුළු පැහැදිලි කිරීමක් තියනවා..

(මතු සම්බන්ධයි)

හුවාන් යින්ගේ ධර්මදේශනා..(හුවාන්-යින්ගේ කථා-2)

(හුවාන් යින්ගේ පලවෙනි කතාව මෙතැනින්)

කඳුලු කන්ද සමීපයටම පැමිණි භික්ෂුව අශ්වයා මඳකට නැවැත්වීය.හිස ඔසවා තැනිතලාවේ කෙළවර වළාකුළු දක්වා විහිදුණු නෙරුමක් වූ කඳුළු කන්ද දෙස බැලුවේය.

කන්දේ සම උසකින් ආරම්භ වී සමාන්තරව ගමන් කළ රිදී ඉරි දෙකක් දක්නට ලැබුණි.

මේ ඒ කන්දට නම ලැබීමට හේතු වූ දිය ඇළි දෙක බව භික්ෂුව දැන සිටියේය.කන්දේ හෘදයෙන් ආරම්භ වූ ජල උල්පත මේ ආකාරයෙන් වැටෙන්නට සැලැස්වූයේ පුරාණතම මකර රජවරයෙක් බව පුරාවෘත වල සඳහන් විය.කන්ද පාමුලින් ආරම්භ වූ තෙරක් නොපෙනෙන පඩිපෙළ සමීපයේ භික්ෂුව උපස්ථායකට සමුදුන්නේය.බඩු බාහිරාදියෙන් හිස්වූ අශ්වයා පිට නැඟ කොටළුවාද සමඟම උපස්ථායක පිටත් වන්නට විය.
කාලය ගලා ගියේය.වසන්ත ශෘතු,ගිම්හානයන් පසුවී යන්නට විය.හුවාන් යින්ගේ උදාසීන නායකත්වයට කෙමෙන් අනෙක් භික්ෂූන් අනුගත විය.හුවාන් යින් කියවීමට ඉගෙනගත්තේය,ලියන්න හුරු පුරුදු විය.ඔහුගේ සිවුරු අවපැහැ ගැන්විණි,මුඩු හිසේ තැනින් තැන සුදු පැහැ කෙස් කොට පැමිණෙන්නට විය.කලක් සරදම් සිනහවකින් සැරසුණු මුහුණ නිරාමිස ප්‍රීතියකින් පිරී තිබුණි.දෙඇසේ ඥාණය හා කාරුණික භාවය උතුරන්නට විය.

දිනක් හුවාන් යින් දොඩම් අත්තක් ගෙන ඔහුගේ ආවතේවකරු වූ දොළොස් හැවිරිදි භික්ෂුවක් සමඟ ටියෑන් සූජින් සොයා ගඟ අසල පිහිටි කොළ උණගස් වනයට ඇතුළු විය.සූජින් උණගසක් පාමුල බද්ධ පර්යංකයෙන් භාවනාවකට සමවැදී සිටියේය.ඔහුව අවදි කරන ලෙස හුවාන් යින් ආවතේවකරුට දැන්වීය.කුඩා භික්ෂුව සූජින්ගේ උරහිස තදින් සොළවා ඔහු අවදිකළේය.දැඩි නොරිස්සීමක් සහිතවම සූජින් පියවි සිහියට පැමිණියේය.

''නුඹ සෙල්ලම් කරනවාද?මම සිටියේ අත්හැරීමේ අභ්‍යාසය තුල දැඩි ලෙස කිමිදෙමින්.නුඹේ බාධාව නොවන්නට මා හට සමාධිගත වන්නට තිබුණා.හිටපන් නුඹට..''
කියමින් නැඟී සිටියේය.හුවාන් යින් ඉතා සන්සුන්ව මෙසේ ඇමතීය.
''ටියෑන් සූජින්,කලබල කරන්නේ නැතුව ඉන්නවා පොඩ්ඩක්.''

සූජින් හුවාන් යින්ව දුටුවේ එවිටයි.
හෙතෙම ක්ෂණයෙන් දණ ගසා කොන්ද පහත්කොට,හිස බිම තබා,දෙ අත් හිස ඉදිරියෙන් තමා මෙසේ ඇමතුවේය.
''ගුරුතුමනි සමාවුව මැන.''
සෙමෙන් සූජින්ගේ පිටුපසට පැමිණි හුවාන් යින් තම අතේ තිබූ දොඩම් කෝටුවෙන් සූජින්ගේ පශ්චාත්භාගයට වැරෙන් පහරක් එල්ලකළේය.උණගස් වනය දෙදරන කෑගැසීමක් ඇසුණි.කුරුල්ලන් ඉවතට පියාඹා යන්නට විය.හුවාන් යින් සන්සුන්ව සූජින් අමතන්නට විය.

''ටියෑන්,වහාම පලයන් ගමට.නුඹේ මවගේ අසනීපය අසාධ්‍ය වෙලා.මේ වෙලේ නුඹ කරන්න ඕනේ උණ ගස් යට කෝලම් කරන එක නෙවේ ඇයගේ හිත නිදහස් වන පරිදි වැඩ කරන එක.දැන්ම ගිහින් ඇය එක්ක හිටපන් අවසාන මොහොතේ.''

සූජින්ගේ දෑස් වලින් කඳුළු කඩා හැළිණි.හෙතෙම අසාර්ථක ලෙස උත්සාහ ගනිමින් සිටියේ මවගේ වියෝව දරාගැනීමට සිත සකස් කරගැනීමකටයි.ස්වල්ප වේලාවකින් ඔහු ගමට යන්නට පිටත් විය.


හුවාන් යින් සෑම විටම ප්‍රශ්න සඳගා ලබාදෙන විසඳුම් අති සරල විය.එමෙන්ම තර්කයෙන් බිඳීමට නොහැකි වන තරම් ශක්තිමත් විය.වරක් ඔහුගේ ඥාණයේ ගැඹුරුභාවය ගැන පැහැදුණු සත්‍ය ගවේෂක සංචාරකයෙක් ඔහුගෙන් මෙසේ ප්‍රශ්නයක් විමසා සිටියේය.

''නායකවරයාණෙනී,ඔබගේ දැනුම පූර්ණය,ගැඹුරුය.එමෙන්ම පැහැදිලිකීරීම් සරලය,ප්‍රායෝගිකය.ඔබ මේ උගැන්ම භව ගණනක් තිස්සේ ප්‍රගුණ කල බවක් හැඟේ.පසුගිය භවයේ ඔබ කවරෙක් වීද?දැනගනු කැමැත්තෙමි.''

හුවාන් යින් සරල පිළිතුරක් ලබාදුන්නේය.
''නොදනිමි,මට ඉන් ඇති වැඩක් නැහැ.''

සංචාරකයා මවිතයට පත්විය.ඉන්පසු මෙසේ කීවේය.
''නායකවරයාණෙනී සමාවුව මැන.ඔබ මනැස දියුනු කිරීම මඟින් අවම ලෙස ජාතිස්මරණයවත් ප්‍රගුණ කර ඇතැයි සිතුවෙමි.''

හුවාන් යින් මෙසේ ප්‍රශ්නයක් ඇසීය.
''ගවේෂකය,ඔබ ඇසුවේ මඳක් පැටලිලි සහිත ප්‍රශ්නයක් මම එය මඳක් නිරවුල් කිරීමට උත්සාහ කරන්නම්.හුවාන් යින් යනු කවරෙක්ද?''
ගවේෂයකා මුග්ධ ලෙස පෙණුනු මේ ප්‍රශ්නයට අවිනිශ්චිතතාවයකින් මෙසේ පිළිතුරු දුන්නේය.

''හුවාන් යින් යනු ඔබයි නායකතුමණී''

''හුවාන් යින් යනු මොන මමද?ඔබගෙන් ප්‍රශ්නය ඇසූ මමද?මේ කථාකරන මමද?ඊයේ සිටි මමද?හෙට ඉන්න මමද?''

''මේ සියළු කාලවල ඉන්නේ එක හුවාන් යින් කෙනෙකි ඒ ඔබයි.''

''එසේමද?එසේනම් පස් හැවිරිදි වියේ මවුපියන් අහිමි වූ මමමද මේ ඔබ හා සාකච්ඡා කරන්නේ?මොහොතින් මොහොත ශරීරය වයස්ගතවේ.කුඩා දරුවකු වැඩෙද්දී ශරීරය ශක්තිමත් වී මනසද අත්දැකීම් හරහා ප්‍රත්‍යක්ෂ ඥාණයන් ලබා ගනී.ඉන්පසු සම රැළි වැටී ඉන්ද්‍රිය සංවේදීතාවය අඩුවී සිහිකල්පනාව අඩුවීමේ පැත්තට ගමන් කිරීම ඇරඹේ.අවසානයේ ඔහු පූර්ණ නිශ්චලතාවයකට පත්වී මියයයි.මේ සියළු අවස්ථාවල ඉන්නේ එකම පුද්ගලයෙක් වන්නේ කෙසේද?''

ගවේෂකයා නිහඬ වූ බැවින් හුවාන් යින් මෙසේ කීය.

''සත්‍ය වශයෙන්ම පුද්ගලයා මොහොතින් මොහොත වෙනස් වේ.ශාරීරික වෙනස්කම් කල් ගත වූවත්,ක්‍රමාණුකූල වූවත් චිත්තයේ වෙනස්කම් අති ක්ෂණිකය.එය අකුණකටත් වඩා වේගවත්ය.දැන් මම යමක් කියන්නම්.
පුද්ගලයාගේ මනස මතක ගබඩාවකි.එයට මතක පරම්පරාවන් කාලය සමඟ එකතුවේ.මේ මතක පරම්පරාව ආවර්ජනය කරමින් සිටින ඔහු එක් වැටහීමකට පැමිණේ.එනම් මේ මතක සැබෑ දේවල් හා තමන්ට අයිති දේවල් ලෙස ගනී.මෙතැනින් ''මම'' යන අදහස උපදී.ඒ මතක සටහන් හා තවත් දේවල් ඈඳේ.ඥාතීන්,හිතමිතුරන්,සතුරන් හා සමාජය යන දේවල් ඔහු එමඟින් ව්‍යුත්පන්න කරගනී.එමෙන්ම යම් භාණ්ඩ හා වස්තූන්ගේ මතක සටහන් ඒවාගේ අයිතිය ඔහුට ඇති බවක් පෙන්වයි.
ඉන් පසු ඔහු සම්ප්‍රදායන්ට අනුකූල වේ.ඇඳුම්,ආහාර,විවාහ,රැකියා හරහා ඔහු තමන්ට අනුරූප ලෝකය සාදාගනී.මතක පරම්පරාවට ''මාගේ අතීතය'' කියා ඔහු වලන්ගුතාවයක් ලබා දෙයි.අවිනිශ්චිත හැඟීමකට හෝ බලාපොරොත්තුවකට ''අනාගතය'' කියා නමක් ලබා දෙයි.
ඔහු සෑම මොහොතකම සිතමින් ඉන්නේ පසුවූ අතීත මතක පරම්පරාව ගැනයි.නැතිනම් ඒ හරහා බිහිවන අවිනිශ්චිත අනාගතයක් ගැනය.
එක්වරම ඔහුගේ මතකය සම්පූර්ණෙන්ම නැතිවී ගියාකියා සිතන්න.ඔහු
තමා කවරෙක්දැයි නොදනී.

ඔහුට 'මම' යන හැඟීම නැත.

අනාගතයක් ඔහුට ප්‍රක්ෂේපණය කරගත නොහැක.ඔහු ඇත්තෙන්ම වර්තමානයේ ජීවත් වේ.නමුත් සිතේ ස්වභාවය මතකය ගබඩා කිරීම නිසා ඔහු එතැන් සිට මතක එකතු කිරීම අරඹයි.නමුත් මතකය නැතිවීමට පෙර සිටි මිනිසාත් මතකය නැතිවූපසු ඉන්නා මිනිසාගේත් සමානකම් නොමැත.

අප ලෝකය දකින්නේ පන්චේන්ද්‍රියන්ගෙනි.ඒවාට ගෝචර වන දේවල් මේ මතක ගබඩාවට ඇතුල් වේ.අප ඒ සියළු දේ ගබඩා කරගන්නේ අපගේ අත්දැකීම් හා බුද්ධියට අනුකූලව පෙරාගත් පසුවය.මේ සංස්කරණය පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට වෙනස්ය.එමෙන්ම අප යමක් දකින්නේ ඇති සැටියෙන්ම නොවේ.මේ කෝප්පය බලන්න.ඔබට සිතුණේ කුමක්ද?ඔබට මෙය තවත් එක් සාම්ප්‍රදායික දකුනු චීන මෙවලමක් පමණි නමුත් මගේ මතක සටහන් හා මේ කෝප්පය බැඳී පවතී.මාගේ උපස්ථායකට මෙය ගෞරවණීය වන්නේ මෙය මාගේ මෙවලමක් බැවිනි.නමුත් කෝප්පය වෙනස් නොවේ.

ගඟක් උදාහරණයකට ගන්න.

ගඟ අපි මොහොතක් නිශ්චල කරමු.ඉන්පසු එය සම්පූර්ණෙන්ම මතකයේ තබාගමු.මොහොතකට පසු නැවතත් නිශ්චල කර එය කලින් මතකය හා සසඳමු.ලැබෙන්නේ එක සමාන රූප දෙකකි.නමුත් ඒ එකම ගඟමද? පළමුවෙනි වර නිශ්චල කිරීමේදී එතන තිබූ ජලය දෙවැනි වර පිටපත් කිරීමේදී ගලාගෙන ගොස් හමාරය.නමුත් සමාන සැපයුමක් ඇති නිසා මතුපිටින් බලන විට මේ රූප දෙකේ වෙනසක් නොතිබේ.නමුත් මේ තිබෙන්නේ එකම ගඟ නොවේ.

අපගේ ඉන්ද්‍රියන්ගෙන් ලැබෙන සංඥා බොහෝදුරට එක හා සමානය.නමුත් අප එය අර්ථකතනය කරගන්නේ අපගේ දැනුම හා අත්දැකීම් හරහාය.එය අප අපගේ මතක ගබඩාව හා සැසඳීමක්ද කරගන්නා ලැබේ.මේ අනුව අප සිටින්නේ එකම ලෝකයක වුණත් අපට සාපේක්ෂව අප සියළු දේ එකිනෙකාට වෙනස්ව වටහා ගන්නා බැවින් අප ප්‍රක්ෂේපණය කරගෙන ජීවත් වන ලෝක වෙනස්ය.ශාක්‍යමුණීන් ''ලෝකයක් බිහිවන්නේ බඹයක් පමණ වූ ශරීරයක් තුල'' බව පවසා සිටියේ එබැවිණි.

මෙයින් අත්මිදීමට කළයුත්තේ මේ මතක ගබඩා කිරීම නැවැත්වීමයි.සිතිවිලි නැවැත්වීම කළ නොහැක්කක් වූවත් එක සිතුවිල්ලක් ඔස්සේ හඹා යෑම නැවැත්වීමට උත්සාහ ගත යුතුය.එසේ හඹා යෑම හරහා බොහෝ දුරට වන්නේ අතීතයේ හෝ අනාගතයේ ජීවත්වීමකි.මෙය ඇහිරූ ගමන් පුද්ගලයකු වර්තමානයේ ජීවත්වීම අරඹයි.
සෑම දෙයක්ම පාහේ මෙයට සම්බන්ධය.කර්මය උදාහරණයකට ගන්න.මෙය බහුලව යෙදෙන්නේ අතීතයේ කළ දෙයක් වර්තමානයේ ඵල දීමකටයි.අතීතයේ කළ දේ නැවත නිවැරදි කළ හැකිද?වීමට නියමිත දේ වැළක්විය හැකිද?නැත.කළ යුත්තේ කර්මය යනු වර්තමානයේ පුද්ගලයා කරන දෙය බව සිතාගැනීමයි.එය පුද්ගලයාට තීරණය කිරීමේ හෝ වෙනස් කිරීමේ හැකියාව පවතී.එවිට එම සංකල්පයේ වැදගත්කම වටහා ගැනීම අසීරු නොවේ.

පුද්ගලයෙක් මතක පරම්පරාව අතහැර,අතීතය හෝ අනාගතය ගැන නොසිතා වර්තමානය ගැන සම්පූර්න සිහිය එළැඹ ගත්තා කියා සිතමු.එම මොහොතේ ඔහුගේ සිතේ පවතින අනවශ්‍ය දේ කෙරෙහි ඇති අවධානය දුරු වේ.විශ්වය හා සම්බන්ධ වේ.මනසේ සැඟවී ඇති තියුනු ආලෝකය දර්ශනය වීමට පටන් ගනී.
ඔබ ඇසුවේ මාගේ පසුගිය භවය ගැනයි.ගවේෂකය මම මොහොතින් මොහොත වෙනස් වෙමි.මට මින් පෙර භවයක් තිබූ බව සැබෑවකි.නමුත් මම මේ මොහොතේ පවා වෙනස්වෙමින් සිටිමි.එබැවින් කවර හේතුවක් නිසා මම මගේ අවධානය භවයකට කලින් තිබූ සිතුවිලි පරපුර කෙරෙහි යොමු කළ යුතුද?හුදෙක් කාලය නාස්තියක් නේද?''

සිරිධම්මගේ දෙවෙනි ඉනිම..

සිරිධම්මව පරද්දන්න අමාරු ඇයි?

  එක හේතුවක් කියනවනම් එයා තමන්ගේ චරිතේ තියන දුර්වලතා,මතුවන ප්‍රශ්න සඳහා කාල වෙලා ඇතිවම ත්රිපිටකෙන් ගන්න reference හරහා නිදහසට කාරනා හදාගෙන ඉන්නේ....

එතකොට රහතන් වහන්සේ කෙනෙක්ගේ චර්යාව වගේ පැහැදිලිව දක්වලා නැති දේවල් අරගෙන සංසන්දනය කරන්න හදන එක තේරුමක් නෑ..
(පිලිච්චන්ද හාමුදුරුවෝ වසලයා කියල කතා කරපු එක තමන්ගේ කතා විලාශය ගැන ප්‍රශ්න කරද්දී රෙෆරන්ස් එකක් විදිහට ගන්නවා.ඒත් විනය නීති අනුව පරුෂ වචනයෙන් කතාකරන්න,අත පය විසිකරමින් කතාකරන්න පුලුවන්ද?)

තව දෙයක් තමයි අර කොල්ලෙක් එක්ක ඉඳල නොන්ඩි වුනු ෆොටෝ ගැන කියන්නේ තමන් ගහගත්තා ඒවා කියලා.(negative marketing වලින් ජනප්‍රිය වෙන්න)ඒත් මම අහගෙන එක තැනක කියනවා ''ඉතින් මොකද කොල්ලෙක් එක්ක ඉඳල ෆොටෝ එකක් ගත්තම වරද ප්‍රශ්නයක් තියෙන්නේ ගෑනු ළමයෙක් එක්ක හිටියනන්නේ.'' වගේ කතාවක්...ඔහොම ගිහින් දවසක ''කොලු සීන් තහනම් කරලා තියෙන්නේ කොහෙද'' වගේ ප්‍රශ්න ඇහුවත් පුදුම වෙන්න දෙයක් නැහැ.

ඒ වගේම සිරිධම්ම ශාස්ත්‍රිය කාරනා වලින් වුනත් අල්ලන්න අමාරුයි..ලිස්සලා යනවා සරල දාර්ශනික උත්තර දීලා.උදාහරණයක් විදිහට ''නිර්වාන ධාතුව කොයි වගේ'' කියල ඇහුවම කියනවා ''මට කියන්න පුලුවන්ද අන්ධ මනුස්සයකුට පෙනීම කියන්නේ කොයි වගේ දෙයක්ද කියලා..අන්න ඒ වගෙයි මේක මේ වගේ කියල හරියටම කියන්න බෑ.එහෙම විස්තර කරන්න තරම් වචන නැහැ.එහෙම කිව්වොත් මම මහා මෝඩයෙක්..''

සිරිධම්ම ජනප්‍රිය වුනු කාලේ ඉඳන් මම කියනවා දන්න අයට ගෝර් විදාල්ගේ 'කල්කි' (kalki) සහ ගැලවුම්කාර ඉසිවරයා (the messiah) කියන පොත් දෙක (මේ පරිවර්තන දෙක වියන්ගොඩගේ,රාවය හෝ සංහිඳ ප්‍රකාශන) බලන්න කියල...අපේ සිරිධම්ම ලෝකල් ස්කේල් එකේ හාදයෙක්..

අර පොත් වල තියෙන්නේ ග්ලෝබල් ස්කෙල් එකේ ගේම් දෙකක්..

 පොඩ්ඩක් මොලේ තියෙන ඕනෙම කට්ටයෙකුට මේ සෙල්ලම කරන්න පුළුවන්...පොඩි කැපවීමක් විතරයි ඕනේ වෙන්නේ.

(ඒ වගේම හොඳ දේ අගය කරන්න ඕනේ,සිරිධම්ම විසින් වර්තමානයේ ශාසනයේ තියන විරුපිලෝලනය,සර්වාශුභාවාද,හිඟනකම උත්කර්ෂයට නැංවීම වගේ දේවල් වලට මරු පහරක් එල්ලකරනවා)

ත්‍රිකෝණය (හුවාන්-යින්ගේ කතා-1)

දකුණු චීන වැසියන් සෑම කාලවලදීම උතුරු චීනුන්ට වඩා සන්වරකමින්,නුවණින්,යහගුණයෙන් හා සෞභාග්‍යයෙන් ආඪ්‍ය වී සිටියහ.මින් රාජ වන්ශය ආර්ම්භ වූ අළුත දකුණු චීනයේ වූ ගොන්ෂෝ නම් ප්‍රදේශයේ මහායාන චීන බෞද්ධ නිකායක් වූ ජින්වින් නිකායේ පුරාණ පන්සලක් ශ්වේත කන්ද පාමුලෙහි තිබුණි.

තරමක් විශාල වූ ආශ්‍රම පරිශ්‍රයේ නේවාසික භික්ෂුන් 200කට පමණ ඉඩ පහසුකම් තිබුණි.ප්‍රධාන භික්ෂුවගේ වාසස්ථානය වෙනම විය.එය චීනයට අවේනික රවුම් ආරුක්කු,උළු සෙවිලි කල වහල හා දේවදාර දැවයෙන් සෑදූ බිමින් සමන්විත විය.පඩි සතරකින් ඇතුල්වීමේ දොරටුව තිබූ එහි ප්‍රවේශය වූයේ 50 දෙනෙකුට පමණ බිම හිඳගත හැකි වූ ධර්මශාලාවකි.එහි එක් කොණක නායක භික්ෂුව පමණක් අසුන් ගන්නා ධර්මාසනය විය.තවත් පැත්තක වූයේ මඳක් විශාල අමිතාභය බුදුන්ගේ පිළිමයකි.නායක භික්ෂුව හමුවීමට අවසර තිබුණේ ඔවුන්ගේ ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂූන් අතලොස්සකට පමණි.තවද භික්ෂූන් සඳහා දිගැති නේවාසිකාගාර හතරක් විය.මේ ආරාමය උණබම්බු සහිත වැටකින් ආවරණය විය.මඳක් එපිටින් ජැන් ජියෑන් ගඟේ අතු ගන්ගාවක් ගලායන්නට විය.

එකල එහි නායක භික්ෂුව ලෙස කටයුතු කරමින් සිටියේ සංඝ පීතෲ හුවාන් යින් නම් භික්ෂුව විය.කාරණා දෙකක් නිසා ඔහු සුවිශේෂි විය.ලාබාල වියේදී එනම් අවුරුදු 17 දී නායක පදවියට පත්වූයේ ඔහුයි.එමෙන්ම ඔහු නායක පදවියට පත්වනවිට ලියන්න හෝ කියවන්න නොදැන සිටියේය.

භික්ෂූ භාවයට පත්වීමට පෙර ඔහු ගොවි පවුලකට උපන් ළමයෙක් විය.වරක් බැන්ඩිට් සොරුන් පැමිණ ඔහුගේ ගම කොල්ලකා ගිනි දමා විනාශ කරන්න පටන් ගෙන තිබුණි.ඔහුගේ මව ඔහුව බාල්දියක දමා වසා දැමූ ලිඳකට පහත්කර දැම්මාය.එසේ කරන්නට කලින් ''මොනව වුණත් සද්ද නොකර හිටපන්'' කියා ඇය කියූවාය.කවදාටත් වඩා එදා ඔහු තම මවගේ උපදෙස පිළිපැද්දේ එම ස්වරයේ තිබූ බියපත්භාවය හා සෙනෙහස හදවතටම දැනුණු බැවිනි.ළිං පත්ලේ තිබූ පාසි පල්වූ ගඳ,අන්ධකාරය හා බාල්දියේ ගැස්සිල්ල පස් වියැති දරුවා හැඬවීමට සමත් නොවුණි.රාජ පුරුෂයින් ඔහු සොයාගන්නා විටත් ඔහු ලිඳට පහත් කළ විට සිටි ලෙසම කඹය තදින් ග්‍රහණය කරගෙන සිටිනු දක්නට ලැබුණි.ගොඩට ආ විට දුටුවේ ඔහු දැන සිටි සෑම දෙයක්ම දැවී අළුවී ගොස් ඇති ආකාරයයි.රජුට විනාශය ගැන වාර්තාව ගෙන යන ගමන්ම ඔවුහු දරුවාව ජින්වින් ආරමයට භාර දීගෙන යන්නට විය.

හිස සම්පූර්ණයෙන්ම බූ ගා වී හැඩැති කතිරයක් බෙල්ල පහළින් එන පරිදි ගුරු පැහැ සිවුර ඇඳීමට හුවාන් යින් දරුවා දින දෙකක් පමණ පුහුණු කරන ලදී.ආධුනික භික්ෂුභාවය ලැබූවන් මුලින්මම සේවයේ යොදවන්නේ නායක භික්ෂුවගේ සේවයටයි.ඔහුට පැවරුණු මුල්ම රාජකාරිය අමිතාභය බුදු පිළිමය උදෑසන හා සැන්දෑ ආගමික වතාවත් සඳහා අවශ්‍ය ආකරයට සූදානම් කිරීමයි.ඔහු වයසින් හා ශරීර ශක්තියෙන් වැඩෙද්දී නායක භික්ෂුවගේ සයනාගාරය,ආසනය ඇතුළු ධර්ම ශාලාව ශුද්ධ පවිත්‍ර කිරීම,දර ගෙන ඒම,එළවලු කොටු හා කුස්සියේ වැඩ කිරීම,පනිට්ටු දෙකක් සමඟ ඇති කද ගඟට ගොස් පුරවාගෙන විත් ආශ්‍රමයේ විශාල පීප්ප පිරවීම,ජේෂ්ඨ භික්ෂූන්ගේ සිවුරු සේදීම ලෙස ඔහුගේ රාජකාරි කාලයත් සමඟම විකාශනය විය.ඔහු දිනපතා කුරුල්ලන්ට, නොගැඹුරු වූවත් පළල් වූ නදියේ ජලය ගල් කැට වල වැදී නඟන නාදයට හා ගොඩ සුලඟට සවන් දුන්නේය.හිරුරැස් දිය රැළි මත වැටී නිවී නිවී පරාවර්තනය වන ආකාරය බලා සිටියේය.වේලීමට දැමූ රෙදි සුලඟට නටන ආකාර දැකීමටත් එයින් එන ශබ්දය ඇසීමටත් ප්‍රිය කලේය.රෙදි වේළීමට දමා ගඟෙන් එහා පැත්තේ කොල්ලන් හා සරුන්ගල් යැව්වේය.ඔහු වැඩිවියට පත්වෙමින් සිටියේ මේ ආකාරයටයි.
ඉතා උනන්දුවෙන් හා කැපවීමෙන් ඔහු තම රාජකාරි කළේය.නමුත් කිසිදිනයක ඔහු පැරණි ධර්මය අඩන්ගු ලේඛණ කියවීමට උත්සාහ කිරීම හෝ ධර්ම දේශනා වලට සහභාගී වීම මඟහැරියේය.එම නිසා ඔහු මෝඩයෙක් හා කම්මැලියෙක් ලෙසත් ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂූන් හැඳින්වූහ.ඔහුට සමකාලීන සමීප මිතුරන්ද නොවුණි.ඉගෙනීමට කම්මැලි වූ නිසා ඔහුට තව තව වැඩ පැවරුණි.

දිනක් නායක භික්ෂුවගේ වාසස්ථානයේ පිටත ආරුක්කුවක දැන්වීමක් එල්ලා තිබුණි.භික්ෂූන් ඒ අවට කණ්ඩායම් සෑදී කථා වෙමින් සිටිහය.හුවාන් යින් භික්ෂූන් අතරින් රින්ගා එහි සඳහන් වන්නේ කුමක්දැයි වෙනත් භික්ෂුවකගෙන් අසා සිටියේය.
''සවස් යාමයේ නව සංඝ පීතෲ වරයා තෝරා ගැනීමට පරීක්ෂණ'' එය හඬනඟා කියූ භික්ෂුව අවඥා සහගත ලෙස හුවාන් යින් දෙස බැලුවේය.
''තමුසෙට මේකවත් කියවගන්න බැරිද? තමුසේනම් බර වැඩ වලටමම තමයි හරියන්නේ සතෙක් වගේ.'' කියා කියූවේය.සිරිත් පරිදි සරදම් සිනාවක් පා හුවාන් යින් එතැනින් ලිස්සා ගියේය.

සංඝ පීතෘ වරයකුට තම නායකත්වය අත් හැරීමට කාලය එන විට එය විවිධ සංඥා වලින් දැනෙන්නට පටන් ගනී.නායක භික්ෂුව කලින් දින දුටුවේ සිහිනයකි.මුහුද ගිනිගෙන දැවෙනාකරයකි.තමන් නායකත්වය අත්හැර උසස් ධර්මධර භික්ෂූන් සිටි කඳුළු කන්ද කරා යාමට කාලය එලැඹ ඇති බව ඔහුට වැටහුණි.නව භික්ෂු පීතෲ තෝරාගන්නේ නායකත්වය අත්හැරීමට යන භික්ෂුවගේ අභිමත පරීක්ෂණයකි.මේ පරීක්ෂණය වාචික/හස්ත මුද්‍රා හෝ සංකේතාත්මකව දැක්වෙන පරීක්ෂණයක් පැවැත්වීම නායක භික්ෂුවගේ අභිමතය පරිදි සිදුවේ.
නායකත්වය සඳහා ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂූන් තුන් දෙනෙක් ඉදිරිපත් වූහ.ධර්මාසනයේ නායක භික්ෂුව අසුන්ගෙන සිටියේය.අනෙක් භික්ෂූන් නායක භික්ෂුවගේ නිවස වටේ ජනේල හා දොරින් පරීක්ෂණය බලන්නට රැස් වී සිටියහ.බහුතරයක් වූ අවශේෂ භික්ෂූන් තැන තැන කණ්ඩායම් සෑදී පහත් හඬින් කතාවෙමින් සිටියහ.

ධර්මාසනයේ අසුන්ගෙන සිටි නායක භික්ෂූව ඉතා බැරෑරුම් ආකාරයෙන් ඉදිරියෙන් වූ ගෙබිම දෙස බලා සිටියේය.එහි සමපද ත්‍රිකෝණයක් ඇඳ තිබුණි.මෙය සංකේත පරීක්ෂණයකි.මෙහි පණිවිඩය තෙරුම් ගෙන එයට නිවැරදි පිළිතුර සංකේතාත්මකවම ඇඳිය යුතුය.පළමු අපේක්ෂිත භික්ෂූව කැඳවිනි.

හෙතෙම මඳ වේලාවක් සලකුන දෙස බලා සිටියේය.ඉන් පසුව අවසාධිත පාෂාණය ගෙන (මෙය යමක් සලකුණු කිරීමට යොදාගත් පාෂාණයකි ) එම ත්‍රිකෝණයේ ශීර්ෂ තුන මධ්‍ය ලක්ශ වන සේ ගෙන ඊට වඩා විශාල ත්‍රිකෝණයක් නිර්මාණය කළේය.

ඉන් පසු නායක භික්ෂුවගේ මුහුණ දෙස බැලීය.පිළිතුර නිවැරදි නොවූ බැවින් දෙවැන්නා කැඳවිණි.පළවෙනි පිළිතුර මකා දැමූ උපස්ථායක වරයා නැවතත් සමපාද ත්‍රිකෝණයක් දෙවැනි අපේක්ෂකයා වෙනුවෙන් ඇන්දේය.

දෙවැන්නා පැමිණ දණගසාගත්තේය.හෙතෙම ශීර්ෂ තුනම යා කරමින් ත්‍රිකෝනයේ මධ්‍ය කේන්ද්‍රය ලෙස ගෙන වෘත්තයක් නිර්මාණය කෙළේය.නමුත් එයත් නිවැරදි නොවුණි.නැවතත් පිළිතුර මකා නව ත්‍රිකෝණාකාර සළකුණක් තෙවැනි අපේක්ශකයා වෙනුවෙන් නිර්මාණය විය.

අවසාන අපේක්ෂක පැමිණියේය.බිම දිගාවූ හෙතෙම මහත් සැලකිල්ලෙන් ත්‍රිකෝණයේ පාද යාන්තමින් ස්පර්ශ වන පරිදි හා පාද වලින් එළියට නො එන පරිදි එහි අන්තර්වෘතය නිර්මාණය කළේය.

 නමුත් එයත් අපේක්ෂිත පිළිතුර නොවුනි.නායක් භික්ෂුවගේ මුහුණ දැඩි දොම්නසකින් අඳුරු වී ගියේය.

මේ අතර සෙනඟ පීරාගෙන කිසිවකි දොර කරා එළැඹිනි.අනෙක් භික්ෂුන් ගේ කසු කුසුව මැද හෙතෙම නායක භික්ෂුවගෙන් පරීක්ෂණයට සහභාගී වීමට අවසර ඉල්ලා සිටියේය.ඔහු හඳුනා ගත් භික්ෂූන්ගේ මුහුණු වලින් දැඩි වික්ෂිප්තභාවයක් මතුවිය.මළපොතේ අකුරු නොදත් හුවාන් යින්..නායකත්ව පරීක්ෂනයට.හොඳම ධර්මධර භික්ෂූන් තිදෙනා අසමත් වී ඇති පසුබිමක.නායක තෙරුන්ගේ අවසර ලැබෙනු දුටු ඔවුන්ගේ විමතිය දෙගුන තෙගුණ විය.

පාෂාණය ලී වලින් සෑදූ බිමේ තෙවරක් ඇතිල්ලෙනාකාරය සිව්වැනි වාරයටත් ඇසුනි.

මෙය බලා සිටි හුවාන් යින්ගේ මුහුණේ සුපුරුදු සරදම් මඳහස ඇඳුණි.ඔහු අවසාදිත පාෂාණය අතට ගත්තේය.ඉන්පසු ජනේලයක් සමීපයට ගොස් එහි සිටින්නන්ට මෑත් වන ලෙස සංඥා කළේය.පාෂාණය ජනේලයෙන් එළියට පියාඹා යන්නට විය.ඉන්පසු ඔහු ගෙබිම මදින රෙදි කෑල්ල උපස්ථායකගෙන් ගෙන ත්‍රිකෝණාකාර සළකුණ මකා දැම්මේය.සිටගත්තේය.

ධර්මාසනයෙන් නැගිටි නායක භික්ෂුව හුවාන් යින්ගේ උරහිස ඇල්ලුවේය.ඉන්පසු ඔහුව අතින් අල්ලා කැඳවාගෙන ගොස් ධර්මාසනයේ වාඩි කරවීය.හුවාන් යින් 8 වැනි සංඝ පීතෘ වරයා ලෙස පත්විය.බොහෝ භික්ෂූන්ට තම දිවියේ වැඩියෙන්මම මවිතයට පත්වූ දිනය ලෙස එදින සටහන් විය.

ඊලඟ දිනයේ උදෑසනම හිටපු නායක භික්ෂුව තම උපස්ථායක සමඟ කඳුළු කන්ද බලා යාමට පිටත් විය.භික්ෂුව අශ්වයකුගේ පිටද උපස්ථායක අවශ්‍ය බඩු භාණ්ඩ සමඟ කොටළුවකුගේ පිටද පිටත් වන්නට විය.උපස්ථායක සතු කාර්‍ය වූයේ ආරක්ෂිත ලෙස ඇරලවීමත් කුලියට ගත් අශ්වයා හා කොටළුවා අයිතිකරුවන්ට නැවත භාර දීමත් විය.මධ්‍යනය වන විට හිරු රැස් දැඩි වූ නිසාත් ඔවුන් ඉදිරියේ තිබුණේ ශුෂ්ක පරිසරයක් වූ බැවිනුත් මඳ වේලාවක් විවේක ගැනීමට පීච් ගසක් මුල දෙදෙනාම හිඳගත්හ.

පරීක්ෂාව වූ ආකාරය ගැන උපස්ථායක මේ අවස්ථාවේ භික්ෂුවගෙන් විමසා සිටියේය.කිසි අකමැත්තක් හෝ උකටලීභාවයක් නැතිව භික්ෂුව පිළිවදන් දුණි.

''හොඳයි,මම ඉදිරිපත් කළේ සමපාද ත්‍රිකෝණයක්..පළමුවැන්නා පැමිණ එහි ශීර්ෂ මධ්‍ය ලක්ෂ ලෙස ගෙන ඊට පිටින් එමෙන් දෙගුණයක විශාලත්වයෙන් යුතු ත්‍රිකෝණයක් නිර්මාණය කළා.

ඔහු මෙම ත්‍රිකෝණය සිතුවේ උප්පතිය ලෙස.එනම් එයට අවශ්‍ය කරුණු වූ මවගේ මාස් ශුද්ධිය,අඹු සැමි සංසර්ගය සහ ගන්ධබ්බයකුගේ පැමිණීම යන කාරණා.ඔහු එය විශාලනය කිරීමෙන් පෙන්වූයේ එය එන්න එන්නම වර්ධනය වීමක් පමණක්ම දක්නට ඇති බවක්.ඇත්තටම මෙය මාගේ බලාපොරොත්තු කඩවන ආකාරයේ පිළිතුරු දීමක්.

දෙවැන්නා ත්‍රිකෝණයේ ශීර්ෂ තුන හරහා යන පරිදි එහි බාහිර් වෘත්තය නිර්මාණ කළා.ඔහු ත්‍රිකෝණයෙන් අදහස් කළේ ජාති ජරා මරණ යන ස්වභාවයන්.මෙය ජීවියාව චක්‍රයක් මෙන් ලුහු බඳින බව ඔහු බාහිර් වෘත්තය මඟින් පෙන්වූවා.නමුත් අවශ්‍ය පිළිතුර එයත් නොවේ.

තෙවැන්නා කළේ ඉතා සීරුවෙන් මේ ත්‍රිකෝණයේ පාද තුන අභ්‍යන්තරයෙන් ස්පර්ෂ වන පරිදි සහ ක්‍රිකෝණයෙන් පිටතට නොයන පරිදි අන්තර්වෘත්තය නිර්මාණය කිරීමයි.

ඔහු ශීර්ෂ වටහා ගත්තේ ත්‍රිකාය ලෙසයි (ත්‍රිකාය යනි නිර්මාණකාය-බුදුන් වහන්සේ,ධර්මකාය,සම්භෝගකාය-බොධිසත්ත්ව වරුන් ලෙස මහායානිකයින් තෙරුවන් මෙන් සලකන සංකල්පයයි ).ඔහු මේ ත්‍රිකාය මැද අඳින ලද වෘත්තයෙන් අදහස් කලේ ත්‍රිකාය වෙන් වෙන්ව පෙනුනත් එය පැන නඟින්නේ එකම මූලය එනම් සියළු දෙනා තුල පවතින උපරිම විභවය වූ බුද්ධ ස්වභාවය මත බවයි.මෙය තමා මොවුන් අතරින් පැමිණි හොඳම පිළිතුර එහෙත් මට ඊට වඩා වැඩි යමක් උවමනා වුනා.

හුවාන් යින් එන්නෙ ඊට පස්සේ.මිනිහා කරන්නේ මේ ත්‍රිකෝණෙ මකල දාන එක.ඔහු එයින් අදහස් කරන්නේ වෙනස්මම දෙයක්.අවබෝධ කරගත යුත්තේ සෑම දේකම පවතින ශුන්‍යතාවය නම් එයට කිසි සංකේත හෝ ආධාරක අනවශ්‍ය බව.එහෙන්ම සන්කේත මඟින් හා වචන මඟින් යථාර්තයට සමීප වීම වෙනුවට එයින් ඈත්වීමට හේතු වන්න ලොකු සම්භාවිතාවයක් තියනවා.

මොකද පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට වචන හා සන්කේත වල තේරුම් වටහා ගන්න ආකාරය වෙනස්.ඔවුන් එය වටහා ගන්නේ එය ඇති සැටියෙන්මම නොව තමන්ට වැටහෙන ආකාරයටනම් එහි තදබල ප්‍රශ්නයක් තියනවා එය ඔවුන් අනික් එයටත් විකාශනය කරන්න ගියොත්.මොකද ඔවුන් සත්‍ය කියා හඳුනාගන්න දෙය සත්‍ය හෝ යථාර්තය නොවී ඔවුන්ගේම මනෝභාවයන්හි අර්ථදැක්වීමක් වන්න පුළුවන්.

මම උදාහරණයක් දෙන්නම්.උණුසුම.මේ වචනේ ඇහෙද්දි එකපාරටම ඔළුවට ආවේ මොකක්ද?''

උපස්ථායක පිළිවදන් දුණි.

''ස්වාමීනි මම කුඩාකාලේ ශීත සෘතුවේදී ලිප ලඟට වී සිටි එහි ගිනි දළු බලා සිටි ආකාරය''

''බොහොම හොඳයි.නමුත් මගේ සිතට එන්නෙ වෙනස්මම දෙයක්.උණුසුම යනු අප දෙදෙනාම අත්විඳි දෙයක්.නමුත් අප දෙදෙනා එය හඳුනා ගන්නා ආකරය වෙනස්.යථාර්තය යනු අප දෙදෙනාම අවබෝධ කර නොමැති දෙයක්.ඉතින් එහෙම දෙයක් ගැන අපි අනෙක් අයට පැහැදිලි කරන්නේ කොහොමද?පැරනි ලියවිලි හා එම තත්ත්වයට පත්වූ අයගේ කථා අනුසාරයෙන් එය අපට තේරෙන ආකාරයට වටහාගෙන අනෙක් අයට විකාශනය කිරීම මඟින්.මෙය සාර්ථක වීමට වඩා අසාර්ථක වීමට ඇති හැකියාව වැඩියි.
කොහොම වුණත් මිනිසා උපදින්නේ ඉහළම විභවය වූ බුද්ධ ස්වභාවය සමඟ.නමුත් එය අවදි කරගතයුත්තේ තමන්ට අවේනික හා අනන්‍ය වූ විවිධ මාර්ග මඟින්.පුද්ගලයින් දස දෙනෙක් මාර්ග දහයක් භාවිතා කරනු ඇති.නමුත් ඔවුන් පැමිණෙන්නේ එකම තැනකටයි ගමනාන්තය ලෙස.හරියට ලෝකේ හැමතැනින්ම ආරම්භ වන විවිධාකාර නදියන් අවසානයේ සාගරයට එකතුවනවා වගේ.මෙහි මූලිකම අවශ්‍යතාවය උල්පත පාදා ගැනීම පමණයි.''

උපස්ථායක මේ පැහැදිලි කිරීම අසා සිට අතුරු ප්‍රශ්නයක් නැඟුවේය.
''ස්වාමීනි නමුත් හුවාන් යින් කිසිම දැනුමක් නැති අකුරක් වත් දන්නේ නැති මෝඩයෙක්.ඔහු මේ දේ ඔබතුමා කියූ ආකාරයටම අවබෝධ කරගෙන පිළිතුරු සැපයූවා කියා දන්නේ කෙසේද?''

භික්ෂුව හඬ නඟා සිනාසුණි..

''සන්කේත සටහන් කිරීමට අවශ්‍ය අවසාදිත පාෂාණය ඔහු මුලදීම වීසි කර දැමුවා..ඔවු පාෂාණය වීසිකළා''

(දෙවෙනි කතාව මෙතැනින්) 

අද හෙළදිවට බුදුරජු වැඩියොත්?

ක්‍රෛස්තවයෝ ක්‍රෛස්තව ඇසින් ඔබ බලති. හෛන්දවයෝ හින්දු ඇසින් ඔබ බලති. තදන්‍ය ලබ්ධිකයෝ තම තමන් හුරු පුරුදු ඇසින් බලති. තමන් ඇසට නොහුරු බැවින් ගෙන පුරුදු බැවින් ඔබ නො පිළිගනිති. ඒ ආශ්චර්යය නො වෙයි.

ආශ්චර්ය නම් මේ යැ.

ඔබ චීන ටිබෙට් ජපන් ආදී උතුරු දෙස රටෙකැ හැසුරුණොත් ඒ මහායාන බෞද්ධයෝ තම තමනට හුරු පුරුදු සිරිතින් ඔබ මනිති. ඔබ කොහෙත් මැ ඔවුනට නො ගැළපෙන්නුවන්සේ දකිති. ඔබ මැනැවින් නො මැ පිළිගනිති.
බුදුරජුහු “ශුද්ධ” බුද්ධාගම ඇතැයි කියන ලක්දිවට එති. ලැකි බෞද්ධයෝ ඔබ පිළිගනිත් ද? හැමතැනට ඒකාංශික ප්‍රාවරණය සැරියැයි දැඩිසේ ගත් සියම් නිකායෙහි ශ්‍රමණයෝ ඔබත් ඒකාංශික දැයි බලති. නො එසේ වතොත් ඔහු ඔබ මැනැවින් නොපිළිගනිති. කිසි විටෙක සිය දායකයන් හා හෙළා දැක්නෝ ද වෙති. ඔබට ඔවුන්ගෙන් සුදුසු ගෞරවය නැත.

ඉක්බිති ගමට දෙවුර වසා පොරවාලන එ පෙරැවුම මැ දැඩි යේ ගත් සියම් නිකායෙහි ශ්‍රමණයන් වෙත ඔබ වැඩියොත්, ඔබ ඒකාංශික වතොත් ඔහු ඔබ මැනැවින් නො මැ පිළිගනිති. ඉදින් ඔබ අතැ එකපණ්ණච්ඡන්තං පන සබ්බත්ථ වට්ටති’ යි එක්පන් සත නම් හැම තැනැමැ වටී’ යි දැක්වුණු ගොටු අත්ත වී නම් ඔහු දෙපක්‍ෂය මැ ඔවුන් පස දැඩි සේ ගත් ගිහි බෞද්ධයෝ පවා ඔබට මදිකම් සිතති ඔබ හෙළා ද දකිති. ඔබට ඔවුන්ගෙන් ද සම්පූර්ණ ගෞරවය නැත.

ඔබ හෙළා දකිති

අමරපුර නිකායික ශ්‍රමණයන් වෙත ඔබ වැඩියොත් ඔබ ඒකාංශික හෝ ඇස්බැම ගෑවකු හෝ වෙතොත් තලගොටුවක් හෝ ඔබ අත වතොත් ඔව්හු ද ඔබ මැනැවින් නො පුදත්. ඔහු අමරපුර නිකායික ඇසින් ඔබ බලති. අමරපුර නිකායික මිම්මෙන් ඔබ මනිති. එයට නො සරිවුව ඔහු තමන්ගේ යැ යි නොගනිති. ඔබට ඔවුනතුරෙහි ඉඩ නැත.

රාමඤ්ඤ නිකායික ශ්‍රමණයන් වෙත යෙත් නම් නිකාය භේදය දැඩිසේ කරට ගත් ඔවුන්ගේ යම් ගිහි පැවිදි කෙනෙක් වෙත්නම්, ඔව්හු ඔබ තමන්ගේ නිකායට විශේෂ වූ දැයින් වෙන් වූවක් කොට දකිත්නම් මැනැවින් නොපුදති. හෙලාත් දකිති. මේ මහා නිකාය තුනේ අය ඔබට සලකන සැටි යැ. ඒ ඒ එක එක නිකායේ අයකු සැටියෙන් යම් හෙයකින් ඔව්හු ඔබ දැකැ ද ඉන් නො නවතිති. එහි මැ තමන්ගේ අතුරු නිකායේ මිම්මෙන් ඔබ මැන ඊට වෙනස් නම් ඔබට මදිකම් සිතති. හෙළා දකිති.
හීනයාන මහායාන දෙකට මැ සරිලන සේ පාසිවුරු දැරුම් ආදියෙන් එක මැ ඔබ සිටිය නො හැක. ලද්දිව්හි ද සියලු මහනිකාය තුනටත් එහි හැම අතුරු නිකායටත් සාධාරණ වන සේ පාත්‍ර චීවර ඡත්‍ර ධාරණාදිය ද එක මැ ඔබට කළ නොහැක. එක් පක්‍ෂයෙක සෙයින් ඔබ එය දැරුව හොත්, අන් හැම පක්‍ෂයෝ එක් වැ ඔබ පිටු දකිති. ඒ හැම වෙත පැමිණෙන විට ඒ ඒ නිකායිකයන් සෙයින් හැඳුම් ඈ කළාහොත් නිතොර වෙස් පෙරළන්නෙකැයි ඔබට නිගාකරති. ඔවුන් හැමට වෙනස් වැ සිටියොත් ඔහු හැම එක්වැ ඔබට විරුද්ධ වෙති. එහෙත් ඔහු හැම ඒ අත මැ “බුද්ධං සරණං ගච්ඡාමි” යැයි කියති. ඔවුන් එක එකා සරණ යනුයේ තම තමන් අයත් නිකායයේ බුදු කෙනෙකුන් සේ යැ. ජගද් ගුරු වූ ඔබ නො වන සේ යැ. අපුරු යැ!

තවදුරටත් බලමු. බුදුරජුහු ‘ප්‍රාචීන පණිඩිතයෙම්’ යි මානයෙන් මත් වූ තමා සර්වඥ සේ සිතාගත් මහණක හමුවුවොත් හේ ඔබ ‘ප්‍රාචීන පණ්ඩිත’ උපාධිය නැත්තෙකැයි දැනැ ඔබ තමා තරම් නො උගතකු කොට තකයි. සිය බාරදූර කම ඔබ ඉදිරියේ ද පාය.

තේවතුකාර රබර්වතු කාර මහණෙක් ඔබ දැකැ, ඔබ මුදල් නැති සිඟා වළඳනා කෙනෙකැයි දැනැ පහත් කොටැ සිතති. ඔබ ඉදිරියේ ඔහු ගේ උරුප්පුව ඉතා මහති. එහෙත් හේත්. බුද්ධං සරණං ගච්ඡාමි’ යි කියයි. කියවයි. ඔහු ගේ ‘බුද්ධ සරණය’ තේ වතුª හෝ රබර් වතු මගින් හෝ අන් පරිද්දෙකින් හෝ මුදල් ඉපයැයීමේ සරණයයැ!

පොත් ලියා මුද්‍රිත කරවා විකොටැ මුදල් සපයන මහණ තෙම ඔහු කරනා සැටි නො යෙදේ යැ යි ඔබ කිවහොත් සුහද බුද්ධ පබ්බජිතයා කළ පමණටත් වැඩි තරමින් ඔබට වෛර බඳී.

ඔබ නමින් කළ ප්‍රතිමා ගෘහය ද මුදල් සම්මාදන් කරන තෙනක් කැරැගත් – ඔබේ ධර්මය බෙදාදෙන ධර්ම ශාලාව සල්පිලක් – තරඟ වෙළඳාමෙන් දුප්පතාගේ මුදල් කඩාගන්නා තෙනක් කළ - ඔබ නමින් කළ විහාරාරාම භූමිය රඟ මඬලක් කළ විහාරාධිපතිනට, තද් දායකයනට ඔවුන් කරනා සැටි නො සැරි යැ යි ඔබ වදාළොත්, අමුතු බණ දෙසතැ’යි ඔහු ඔබ කෙරෙහි අවනත නොවෙති.

මුදල් ලැබෙන මඟ
නායකකම් දීමත් ගැන්මත් දෙක යැ කිසි මැ විනය නීතියෙකින් පණවන ලද්දක් නො වෙ යැ යි ඒ සඳහා දඟලන පැවිදි තැන් කරණුයේ වියරුවෙකැ ය, නායකෝත්සවය පිණිස නිස්ඵලයේ කාලයත් ධනයත් වියදම් කරනුවට වඩා අසරණයන්, දිළින්දන් යාචකයන් සඳහා එය වියදම් කරණු මැනැවැ’ යි ඔබ කියතොත් ඔබට දුප්පත් ගිහියන් පැවිද්දන් ඉතා ටික දෙනකුන් ඇහුම්කන් දෙතත් ලොකු පැවිද්දෝ නම් ඔබ බසට කනුදු නො හෙළති.
වන්දනාකාරයන් බොහෝ එළඹෙන ලොකු ආදායම් ඇති පූජ්‍ය ස්ථානවල නායකකම් අධිපතිකම් පිණිස දෙපක්‍ෂයක් වී පොරකන, කා වැටෙන්නට සැරසෙන පැවිද්දනට ඔය වියරුව හැරැ දමා පැවිදි වන විටැ කී ‘සබ්බ දුක්ඛ නිස්සරණ නිබ්බාණ සජ්ජිකරනත්ථාය’ ආදිය යළිත් සිහියට ගන්නැයි ඔබ කීවොත් එය අපි දනිමු’ යි පවසා ඔවුහු ඇස් බමවා නාස්පුඩු මහත් කොටැ දත්මිටි කා ඔබ දෙස බලති. ඔවුන් සරණ යන්නෝ ඔබ නො වැ ‘බුද්ධං සරණං’ කියමින් ආධිපත්‍යය හෝ මුදල් ලැබෙන මඟය!
මුදලට, පිරිකරට, කීර්තියට නැතහොත් අනුන්ට ඇනුම් පිණිස බණ කියන ධර්ම කථිකයා හමු වැ, ‘ඔහු කරනා සේ නො යෙදේ යැ’ යි ඔබ වදාළොත් ඔහු කට කොණක් අස්කැරැ ඒ පැත්තෙන් මැ ඇස හීන් කැරැ ඇතුළත කෝපයත් පිටත මඳ සිනහවත් ඇති වැ හෙළා දැකුම් සහිත වචනයෙන් ඔබට වාග්විතුදනය (වචනයෙන් ඇනුම්) කරනා සැටි දැක්කැකි, අසතැකි! ඔව්හු ඔබ නො වැ ‘බුද්ධං සරණං’ යනුවෙන් මුදල් පිරිකර ඈ සපයන මඟ මැ සරණ යෙති!

මන්ත්‍රී ඡන්ද කාලයෙහි වාසිය තකා හෝ පක්‍ෂ තකා පක්‍ෂග්‍රාහී වැ ප්‍රසිද්ධියේ හෝ රහසේ ක්‍රියා කරන පැවිද්දන් වෙත, ගිහි ප්‍රධානයනට නිලධාරීනට පැවිද්දන් විසින් නො කටයුතු ගෞරව දක්වමින්, ඔවුන්ගේ මෙහෙවර කරමින්, කලින් කල ඔවුන් වෙත එළඹැ රටේ තොටේ ඕපාදූප කියමින්, චාටු බස් බෙණෙමින්, කුල දූෂණයෙන් ගිහියන් රවටා සිත් ගෙන මෙලොවැ සුළු වාසියක් පතා ක්‍රියා කරන නායක කමින් හෝ විහාරාධිපති කමින් හෝ පරිවේණාධිපති කමින් හෝ සාමාන්‍ය භික්‍ෂුන් හැටියට හෝ පෙනී සිටින අලජ්ජ ශ්‍රමණයනට ඔවුන් කරනා සැටි වරදැයි ඔබ වදාළොත් ඒ පැවිද්දන් ඔබට විරුද්ධ වැ ක්‍රියාකරන සැටි දකින්නට ලැබේ. ‘බුද්ධං සරණං’ යි කියමින් ඔව්හු ද මේ ලොව යම් වාසියක් ලැබෙන මඟ මැ සරණ යෙති.

වනගතවීම
නායකකම් සඟරජකම් ආදියට ලොල්කම හිස් පුරුෂයන්ගේ ගතියෙකැ යි දක්නා, ගිහිගේ හිමි කම් ද හැර පැවිදි වැ යළි වෙහෙරට ආරාමයට තේ වත්තට රබර් වත්තට හිමිකම් පා වියරු වැටී දඟලන්නන් පිස්සන් සෙයින් දක්නා, ප්‍රාචීන පණ්ඩිත නම් හෝ වෙන පණ්ඩිතාචාර්යා දී නම් අනුන්ගෙන් ලැබැ කවුරුන් උධෘත වැ උන්නත්, නමට මුලින් ඈඳා ගත්තත් ධර්මානුකූල සැබෑ පාණ්ඩිත්‍යයෝ අනෙකක් මැ යැ යි දන්නා, බුදුරජුන් අද වැඩියොත් උඩ කී කිසිවකුට ඔබ නොරිස්සෙති. ඔවුනට ඔබ පි‍්‍රය නොවෙති. උපාධිනමක් දික්කරන්නහු මැ ඔබට වඩා ඔවුනට පිය වෙති. සමහරවිට ගිහි බෞද්ධයන් දහසෙකින් දහදෙනෙක් දහසෙකින් එක් කෙනෙක් හෝ දෙතුන් දෙනෙක් ඔබ පිළිගනිති. ඔබට විරුද්ධ බෞද්ධ නාමධාරි සෙසු බලසම්පන්න ඉතා වැඩි පිරිස මැඬැලන්නට ඒ දුර්වල ටික දෙනා අසමර්ථය. ඔබ පිළිගත් ටික දෙනාට වනුයේ ඔබත් සමඟ වන ගත වන්නට යැ. එහි ඔබට ඉඩ තිබේ. නැතහොත් කිසි මැ ආගමකට නිකායකට පක්ෂ නැති සත්‍ය දුටු තැන පිළිගන්නා මධ්‍යස්ථ ජනයා බහුල පෙදෙසක් සොයා යන්නට යැ එහි ඔබට සම්පූර්ණ ඉඩ ඇත. සම්පූර්ණ ගෞරවය ලැබේ. ඔබේ අගය ඔව්හු දනිති. ‘බෞද්ධ’ යන නම ඔහු නො දරති. එහෙත් එවැනි මධ්‍යස්ථයෝත් මෙහි හිඟ යැ.

එබැවින් අද බුදුරජුන් වැඩියොත් බෞද්ධ ගිහි පැවිද්දන් ඉතා වැඩි දෙනා අතර නිසි අවකාශ නොලැබේ. කාට සම්පූර්ණ ඉඩ ලැබේද? මාරයාට යැ. කවර හෙයින් යත්? ඉතා වැඩි ගිහි පැවිද්දන් එක්වැ බුදුන් දෙසූ මග යම්හැයි කිය කියා ඇතුළත අවුල් වසා පිටින් සුදු හුණු ගාන්නට තැත් කැරැ කැරැ මරහු ගේමග යන බැවිනි. බුද්ධවේශය ගෙන තබා, නො ගෙන ද ආ මරහු ඒ නායක විහාරාධිපති ආදීහුත් ඔවුන්ගේ අනුගාමික ගිහියොත් සතුටින් පිළිගනිත්. ඒ නායකකාදී බහුතරයන් කියන කර දෑ ඒ මරහු මැනැවැ යි සම්මත කරන බැවිනි.

මේ කෙසේ කීව ද අද බුදු රජුහු මෙහි නො වඩිති. ඔබ පිරිනිවීයහ. එයමැ සැනසෙන්නට කරුණු යැ. ඔබ තමන්ගෙන් පසු ශාස්තෘ කොට ගන්නැයි ශාස්තෘ තන්හි තබාලූ ඔබගේ ධර්ම විනයය ද අද පොතේ මැ වැජඹේ. ඒ ගිහි පැවිදි ඉතා ටික දෙනෙකුන් මැ අත අනුවැ යන්නත් කොටැ ඇති වැ ශ්‍රාවක පිරිස් අතින් හීන වැ දුර්වලවැ, මිනිස් පියෙසින්, බෞද්ධ පියෙසින් පලා යන්නට සෙයින් සිටී. ඉතා වැඩි ගිහි පැවිදි පිරිස මාර පිරිස වී සිටිති. ඉතා වැඩියක් විහාරාරාමාදිය බුද්ධ නාමයට මුවග වැ අන්වේශයෙන් පෙනී සිටින මාරයාගේ කෝවිල් බවට පෙරලා ගත්හ. බහුතර නායක අනුනායකාදීහු වෙස් වලාගත් මරහුගේ කපුවෝ යැ. ඉතින් බුදු රජුනට සද්ධර්මයට මෙහි කවර අවසර යැ! අද ‘බෞද්ධ ලෝකය වර්තමාන පංචශාලා ග්‍රාමයෙකි. නැතහොත් වේරංජාවෙකි.


(1937 මැයි 24 වෙනි දින 'සිංහල බෞද්ධයා' විශේෂ වෙසක් කලාපයේ පළවූ ලිපියකි.ලියා ඇත්තේ අග්ගමහා පණ්ඩිත බලන්ගොඩ ආනන්ද මහානාහිමි විසිනි.අවුරුදු 80කට ආසන්න වීමට ආවත් මෙහි සර්වකාලීන බව ගලපාගත මැනව)

සංස්කෘතිය සහ මිනී පෙට්ටි...

ඉස්සෙල්ලම අපේ මිනිස්සු මනුස්සයෙක් මැරුණම කරලා තියෙන්නේ 'කැලේ ගහපු' එක.
ඒට පස්සේ පැදුරක හරි මොක්ක හරි ඔතල වලල්ලලා දාන එක.
ඊට පස්සේ චිතකය හදල පුච්චලා දාන එක.

මිනි පෙට්ටි??
සුද්දන්ගේ (පෘතුග්‍රීසි/ලන්දේසි) ආගම කතෝලික නැත්තන් ක්‍රිස්තියානිය.එකේ තියන එක සංකල්පයක් තමා 'අවසාන විනිශ්චය දවස'.අන්න එදාට දෙයියෝ මැරිච්ච එක එකා නැගිට්ටවල උන්ගෙන් විනිශ්චය කරලා නඩු අහලා හොඳ නරක අනුව අපායට නැත්තන් දිවිය ලෝකෙට දානවා.
ඕකේ දැන් මොනවද ඕනේ..මැරිච්ච එකා වෙලාව එනකල් ෆුල් අතල් එකේ,කාලයක් ඉන්න කුෂන් දැම්ම හොද ලියෙන් හැදුව පෙට්ටියකට වඩා දෙයක්...අන්න මිනි පෙට්ටි එන්න ඇති තැන.අපේ රට මේ සුද්දන්ට යට වුණා එතකොට ආගම මාරු කරපු උන් හා මුන්ව ෆලෝ කරලා පොෂ් වෙන්න හදපු උන් මේකත් එහෙම්ම ගත්තා..
දැන් කතෝලික පුග්ගලයින්ට අවුලක් නෑ එත් හෙණ ගානක් වියදම් කරලා මේක පුච්චලා දානවනම් ඇති වැඩේ මොකක්ද? මම දන්නා ගොඩක් අවමඟුල් පුච්චන ඒවා.පරම්පරා ගානක් තිස්සේ මේක ඔහොමම කරගෙන යනවා මම මරුනහමත් මෙච්චරයි (මළකඳ හම්බුනොත් සාමාන්‍ය අවස්ථාවල වගේ.)
දැන් ඉන්දියන් කාරයෝ බලන්න.රාම් නාම් සත්‍ය හේ කියාගෙන ඇඳක් වගේ අයිටම් එකකින් අරන් ගිහින් දර දැම්ම මෙව්වා එකක වෙලුනු ගොම වගේ අයිටම් එකකින් අඟ වහල ගිනි තියනවා.කැටයම් නෑ..
ඉන්දියන් කාරයෝ සංස්කෘතිය වෙනස් කරගෙන නෑ අවශ්‍ය දේට එනකොට.ඒක අවුලක් නෑ.
හැබැයි මිලියන ගානක් වුණු ඉන්දියන් කාරයෝ පුරුද්දට වගේ සරීර කුරුත්තිය කරනවා මහා පාරේ.අන්න එකත් සංස්කෘතියක්.නමුත් වෙනස් වෙන්න ඕනේ නරක සම්ප්‍රදායක්.
අපි හරියට තක්සේරු කරන්න ඕනේ සංස්කෘතිය වෙනස් වෙන්න ඕනේ කොතනද නැත්තන් සංස්කෘතිය කියල අපි වටහාගෙන ඉන්නේ අපේම සංස්කෘතියක්ද නැත්තන් මැදක විකෘති වුණු එකක්ද කියලා..
හරියට වික්ටෝරියානු සදාචාරය වගේ..
(ඒ වචනේ අහල අප්පිරිය ඇති කරන්න දෙයක් නෑ..)

සමාධිය

හුස්ම ගැන
විමසිල්ලෙන්
දමා ඉහළ පහළ
නවත්වා අතරමඟ
හිස් කර සිතිවිල්ල
සමාධිගතව
නිසොල්මන්ව
ඩෝං......
මුවා ඇදගෙන වැටුණි!

අවලෝකිතේශ්වර...

ඔබ ලාංකේය පුරාවිද්‍යාත්මක අන්ගිතම නිර්මාණයක් වන මෙම පිළිමය දැක ඇති නොඅනුමානයි...මේ අවලෝකිතේශ්වර බෝසතුන්ගේ ලංකීය පිළිමයක්..

මහායාන සම්ප්‍රදායට අයත් ප්‍රධාන බෝසතුන්ගෙන් අවලෝකිතේශ්වර බෝධිසත්ත්වයින්ට හිමි වන්නේ අද්වතීය ස්ථානයක්.උන් වහන්සේ නිරූපණය කරන්නේ අනන්ත කරුණාව ;එහෙමත් නැත්තන් කරුණාවට ප්‍රධාන බෝධිසත්වයින්.උන් වහන්සේ ගැන ප්‍රධාන මහායාන සූත්‍ර වල සඳහන්.

උන් වහන්සේ වාසය කරන්නේ (සුඛාවතී සුත්‍රයට අනුව) බටහිර දිසාවට කෝටි න්‍යුත සංඛ්‍යාවක් ලෝක ක්ෂේත්‍ර පසු කළවිට හමුවන සුඛාවතී නම් අමිතාභය බුදුන්ගේ බුද්ධ ක්ෂේත්‍රයේ.එම ලෝකයේ අනික් බෝසතුන්ට උපදේශකයෙක් ලෙස ක්‍රියා කරනවා.එමෙන්ම උන් වහන්සේ ලොව ඇති සෑම ශබ්දයකටම ඇහුකම් දෙමින් සිටින බව සඳහන්.මේ කරුණ නිසා උන්වහන්සේහේ අනුග්‍රහය ලැබීමට අවලෝකිතේශ්වර නාමය මැතිරීම පමණක් ප්‍රමාණවත් විදිහට සැලකෙනවා.

එමෙන්ම උන්වහන්සේගේ තවත් විශේෂත්වයක් වන්නේ උන්වහන්සේට ඕනෑම ආත්මභාවයක්(ස්වරූපයක්) මවාගතහැකි වීම.පුද්ගලයින්ට පිහිට වීමට හෝ සත්‍යාවබෝධ කිරීමට උන් වහන්සේ ඒ ස්වරූප මවාගැනීම ප්‍රයෝජනයට ගන්නවා..ඒ කියන්නේ විවිධාකාර පුද්ගලයින් විවිධාකාර පුද්ගලයින්ව පිළිගන්නේ.උන්වහන්සේට මාර්ගය පෙන්විය යුතු පුද්ගලයාට පෙනී ඉන්නේ ඔහුට ගෝචර වන ස්වරූපයකින්.මේ නිසා උන්වහන්සේට ඔනෑම දොරටුවකින් ඇතුළු විය හැකි තැනැත්තා විදිහටත් සැලකෙනවා.

(කාරුණික තාරාගේ ලාංකීය ප්‍රතිමාවක්)

මෙතුමන් බෞද්ධ මහායාන සම්ප්‍රදාය තරමක් හෝ ඇති ඕනෑම රටක ඉමහත් ගෞරවාදරයට පාත්‍ර බෝසත් කෙනෙක්.චීනයේ කුවායිං යින් හෙවත් කාරුණික තාරා ලෙස මුන් වහන්සේ ස්ත්‍රී ආත්මභවයක පහළවීමක් ඔවුන් විශ්වාස කරනවා.ටිබෙට්වල ධර්ම ග්‍රන්ථයක් තියනවා කුරුල්ලන්ගේ ධර්ම දේශනා කියලා.ඒකෙදි එතුමා කොහෙකුගේ වේශයක් මවාගෙන තිබ්බතයේ කුරුල්ලන්ටධර්මය දේශනා කිරීමට නික්මෙනවා.පුරාණ ලංකාවේ අභයගිරි වාසී වෛතුල්‍යවාදී හාමුදුරුවරුන් රාජානුග්‍රහය ලබන විට ලංකාවේත් ඉමහත් සම්භාවනාවට පත්වුනු බෝසත් තුමෙක්.සෑහෙන ගණනක් වුණු අපේ කලාකෘති හමුවී තිබෙනවා මෙතුමන් ඉන්න.අවලෝකිතේශ්වර වන්දනාව පසු කාලයක නාථ දෙවි වන්දනාව ලෙස පරිණාමය වූ බවකුයි ඉතිහාසඥයෝ සඳහන් කරන්නේ

                                     (තවත් ලාංකීය ප්‍රතිමාවක්)
                                                  

 

(අවලෝකිතේශ්වර,පද්මපාණි-අජන්තා ලෙන්)

                                                    
                             (නැගෙනහිර ආසියානු ප්‍රතිමාවක්)

අපිට මේ විදිහට interpret කරන්න බැරිද? (නිරුවත එහෙම නෙවේ)

 මරණානුස්මෘතිය කියන්නේ මල මිනියක් දෙස බලා අනේ අපිටත් මෙහෙම වෙනවා කියා හීල්ලීම නෙවේ..මේ වගේ දේවල් නිසා තමා සමහරු බුදු දහම සර්වාශුභාවාදී විදිහට සැලකෙන්නේ..


මරණානුස්මෘතිය කියන්නේ වර්තමානයේ ජීවත්වීමක්.මේ සංකල්පය දියුණු වෙන්න යොදාගන්නේ ස්ටීව් ජොබ්ස්.හෙට මැරෙන්න පුළුවන් කියල අද පුළුවන් තරම් තමන්ගේ කාර්ය වෙනුවෙන් වෙහෙසෙන එක.ඔහුගේ සුප්‍රසිද්ධ කතාවක් තියනවා '' 'If you live each day as if it was your last, some day you'll most certainly be right''. (ඔබ දිනපතා ජිවත් වන්නේ ඔබගේ ජිවිතයේ අවසාන දිනය මෙන් නම්,එක දිනකදී ඔබ සම්පුර්නෙන්ම නිවැරදි වනු ඇත)

අපි ජිවත් වන්නේ දැන් මානුෂිය ගුණධර්ම පිරිහෙමින් පවතින කාලයක.තමන්ගේ අතින් වුනු වැරද්දකටත් සමාව ඉල්ලන එක මදි කමක් වගේ හිතෙන කාලයක.සමහර විට ඔබ අතින් කාට හෝ වරදක් වෙන්න ඇති නමුත් ඔබ එයට සමාව ඉල්ලන්නේ නැතුව එය කල් දමමින් ඉන්නවා ඇති..අපි හිතමු දෙමාපියන්ට එහෙම කරපු දෙයක් ගැන සමාව ඉල්ලන්නේ නැතුව පසුවට කල් දදා ඉන්නවනම්.දිනක ඔබගේ මරණය සිදුවෙනවා.නමුත් ඔබට මරණයට පත්වෙද්දී නිර්දෝෂී මනසකින් මරණය පිළිගන්න බැහැ.ණය ගැන කියනවත් මෙහෙම තමයි...


ඒ වගේම අපි හිතමු ඔබට දරු පවුලක් සහ ඔබෙන් යැපෙන නෑයෝ ඉන්නවා කියලා.ඔබ හෙට මැරුනොත් ඔවුන් ඔක්කොම අනාත වෙන්න පුළුවන්.නමුත් ඔබ දිනක් ක්‍රියා කරනවා ඔබ හෙට මැරුණත් ඔවුන්ට කිසියම් සුරක්ෂිත තාවයක් ලැබෙන.ඔබ ඒ ක්‍රියාවලිය සැකසු පසු ඔබේ හිතේ මරණය පිළිගන්න තියන තවත් එක බයක් ඉවත් වෙනවා. (සමහරු කියන්නේ ''අනේ මම මැරුණට පස්සේ මුන්ට යන කලදසාව මොකක්ද'' කියලා).


මේ කාරනා නිසා අවුල් සහගත අතීතය හෝ අවිනිශ්චිත අනාගතය ගැන වදවෙන්නේ නැතුව පුද්ගලයෙක්ට සම්පුර්ණ වර්තමානයේ එළඹී සිහියෙන් ගතකරන්න පුළුවන්..ඔහුට මරණය කියන්නේ ප්‍රශ්නයක් නොවෙයි...

-හැම දෙයකම අශුභවාදී අගතිගාමී පැත්ත බැලීමට කැමැත්තන් උදෙසා සයිමා සූරීන් විසින් මෙය 12/04/2016ක් වන දින මෙසේ සටහන් කර තබන ලදී-