Wednesday, November 4, 2020

වසන්ත සාදය

(පළමු කොටස)


 

ශීත සෘතුවේ අවාසන සුලං දහරාවන් බර්ස්ක් කුඩා නගරය හරහා හමා යන විට එහි කොනක තිබූ කුඩා වේදිකාවක් සහිත වූ දුම්රියපල අසල රැස්ව සිටි 'නගරයේ සැලකිය යුතු පිරිස' පැමිණීමට නියමිත දුම්රිය බලාපොරොත්තුවෙන් බලාසිටින්නට වූහ. තරමක නොසැලකිල්ලෙන් සිටි තැපැල් ස්ථානාධිපති වූ වසීලි තූර්යාන් මහතා තම පිය උරුමයෙන් ලැබුණු ඉපැරණි රිදී ගාංචුවක් සහිත ඔරලෝසුව ගෙන වරින් වර එහි වේලාව බලමින් සිටියේය.

මේ රැස්වීමට ප්රධාන මූලිකයා වූයේ ඔහුය. සතියකට පමණ පෙර දිනයක සියලුම තැපැල්පත් වලට මුද්රා තබා අවසන් වූ පසුව හෙතෙම කිරීමට දෙයක් නොමැතිව තැපැල් කාර්යාලයේ කාලය ගෙවනා බැවින් ඔහුගේ තැපැල්හලට ලැබෙන සියලුම සඟරා සිරිත් පරිදි කියවමින් සිටියේය. සඟරාද කියවූ පසු කිසිවක් නොමැති තැන සෝවියට් මාසික වීර පදක්කම් ලාභීන්ගේ නාමාවලියද කියවන්නට විය. ඔහුගේ තිගැස්මකට ලක්වූයේ එවර ඔවුන්ගේ ග්රාමයේ නමද සඳහන් වූ බැවිනි.

‘බර්ස්ක් නගරය.
කපිතන් පෙෂ්කෝව් ඩී.
නිර්භීතබව සහ අප්රහත ධර්ය වෙනුවෙන් රතු විජයග්රහණ සම්මානයෙන් පිදුම් ලබන ලදී.’

මෙය කියවූ තූර්යාන් මහතා තම යෝධ රතු පැහැ උඩුරැවුල සොලවමින් පුටුවේ දිගාවී කල්පනා කරමින් තොල් මතුරන්නට විය.

‘ ඩී. පෙෂ්කෝව්, ඩී. පෙෂ්කෝව්..... දෙයියෝ සාක්කි... දීමා...’

තැපැල් කාර්යාලය ඇර දමා තිබියදීම කබායවත් නොදමා හෙතෙම දිවයන්නට විය. නගරවාසීන් තරමක් පුදුමයෙන් බලාසිටින්නට විය. තූර්යාන් මහතා නාමාවලිය ඔසවා නගර මධ්යයේ සිට කෑගසන්නට විය.

“ බර්ස්ක් නගරය. කපිතන් පෙෂ්කෝව් ඩී. නිර්භීතබව සහ අප්රහත ධර්ය වෙනුවෙන් රතු විජයග්රහණ සම්මානයෙන් පිදුම් ලබන ලදී.
නුඹලාට මතකද මේ කවුද කියා??? දිමිත්රි පෙෂ්කෝව්, ඉස්කෝලෙ හාමිනේගෙ පුතා. අපේ ගමේ නම ආලෝකවත් කරලා. මම යනවා ඉස්කෝලෙ හාමිනේගෙ ගෙදර.”

තූර්යාන් මහතා කියනතුරු ඉස්කෝලෙ හාමිනේට තම පුත්රයාගේ පදක්කම සම්බන්ධයෙන් කිසිම දැනුවත්කමක් නොතිබුණි. දින දෙකකට පමණ පෙර ඔහු දිගු නිවාඩුවක් සඳහා නිවස බලා එන බව පමණක් කියමින් විදුලි පණිවිඩයක් එවා තිබුණි. තූර්යාන් මහතා කුඩා නගරයේ පිරිස රැගෙන පිළිගැනීමට දුම්රිය පළට යාම සංවිධානය කරන්නේ ඒ පණිවිඩයට අනුවය.

සියලු දෙනාම තරමක් තිගැස්මකට පත් කරමින් ඈත වංගුවේ දුම සමඟම යාන්ත්රික හීල්ලීමක හඬද ඇහෙන්නට පටන් ගෙන තිබුණි. ‘එනවා, එනවා’ කියමින් තූර්යාන් මහතා තමාටම මතුරාගනිමින් කබාය සකසා ගන්නට විය. තරමක ප්රමාදයක් තිබූ බැවින් රැස්ව සිටි පිරිසේ තිබූ නොරිස්සීම පහව යමින් තිබුණි. දුම්රිය කෙමෙන් වේගය අඩුකර, වාෂ්ප වළාවක්ද සමඟ දුම්රිය පොලේ නවත්වන්නට විය. රත්වූ යකඩයකට වැටෙන වතුර පහරක් වාෂ්ප වන හඬක් සමඟම දුම්රිය නතර විය. මේ අතර දුර්වර්ණව ගිය නිල ඇඳුමක් හැඳ දෑතින්ම ට්රන්ක පෙට්ටි ගත් සෝවියට් වීරයා දුම්රිය පළෙන් බැස ප්රශ්නාර්ථ ලකුණක් සහිතව රැස්ව සිටි පිරිස දෙස බලන්නට විය.

තූර්යාන් මහතා ඉදිරියට ගොස් ඔහුව පිළිගත්තේය.

“ සාදරයෙන් පිළිගන්නවා කපිතන් දිමිත්රි පෙෂ්කොව් සහෝදරයා... ඔබ විසින් සංගමය වෙනුවෙන් කරන ලද කැපකිරීම් හරහා අපගේ නගරයේ නම ආලෝකවත් කිරීම නිසා ඔබට අපේ ප්රණාමය මේ ආකාරයෙන් පුද කර සිටීමට කැමතියි.”
මේ අතර බැරෑරුම් ලෙස ඔහු දෙස බැලූ පෙෂ්කෝව් මෙසේ ඇසීය.
“ මම ඉමහත් ගෞරවයට පත්වනවා මේ පිළිගැනීම සම්බන්ධයෙන්. නමුත් තූර්යාන් සහෝදරයා මේ වැඩකරන වේලාවක් බැවින් ඔබ තැපැල් කාර්යාලයේ සිටිය යුතු නොවේද?
කුමන හෝ හේතුවක් සහිතව මේ ආකාරයෙන් සංගමයේ වැඩ පැහැරහැරීම නිවැරදිද?”

දූර්යාන් මහතා ගොත ගසන්නට විය.
“ස..සමාවන්න පෙෂ්කොව් සහෝදරයා... මේ අප.. අපේ නගරය වීර නාමාවලියක සඳහන් වූ පළමු අවස්ථාව, එබැවින්”

පෙෂ්කෝව් මහ හඬින් සිනාසෙන්නට විය...
“ මම විහිලුවක් කළේ වසීලි... අනික ඕකෙ හිටිය කියලත් තමුසෙ මොනව කරන්නද? ලෙනින්ගෙ තට්ටෙ සරසන එක ඇරෙන්න.”

මෙම විහිලුව ඇසූ දූර්යාන් වෙව්ලා ගියේය. ‘ලෙනින්ගෙ තට්ටය සැරසීම’ යන්නෙන් අදහස් කළේ කොපෙක් හතරේ ලෙනින්ගේ සේයාරුව තිබූ මුද්දරයට මුද්රා ගැසීමයි.

පෙෂ්කෝව් දිගටම කතාකරන්නට විය.

“ගරු නගරවාසීනී, නුඹලාට කියන්න ඕනෙ මේක මම කොහෙත්ම බලාපොරොත්තු වූ තත්ත්වයක් නොවෙයි. මම අම්මාටවත් මේ පදක්කම සම්බන්ධයෙන් කිසිවක් කියා යැව්වේ නැහැ. නමුත් මේ වසීලි, මේ නාකි හිවලාගේ ඔත්තු සේවයට වසන් වීමටනම් මට හැකිවූයේ නැහැ.
ඉතින් නුඹලාට ඉතාමත් ස්තූතිය මම පුද කර සිටිනවා. එමෙන්ම නුඹලාට කිව යුතුයි මම මේ පැමිණෙන්නේ පැය හතක පමණ සිට, පැය දොළහකට කලින් හැඳගත් නිල ඇඳුම සමඟින්. එබැවින් මම ඉක්මණින්ම නිවසට ගොස් උණු සුප් පිඟානක්, පාන් ගෙඩියක් කා උණු වතුරෙන් ඇඟ සෝදා නැවතත් මගේ හඩු ඇඳට වැටීමට ඇති උවමනාව නුඹලාට වැටගෙනු ඇත කියා මා විශ්වාස කර සිටිනවා...”

සියලු දෙනාගේම අගය කරන බැල්ම මතින් අනුකම්පා සහගත බැල්ම තැවරෙනට විය. මේ අතර තූර්යාන් මහතා ඔහුට කතාකලේය.
“පෙෂ්කෝව්, අඩුම ගානෙ අපිට ඔහෙගෙ බඩු මුට්ටුවත් ගෙදරට රැගෙන යන්නට ඉඩ දෙනවා.”

එයට අනුමැතිය ලැබුණි. විසිර ගිය පිරිස අතර අවුරුදු දොළහක පමණ කොලු ගැටයෙක් පමණක් ඉතුරු විය.
“ඇයි ළමයෝ, ඔහේ යන්නැද්ද? කාගෙත් එක්කද ආවෙ?”

කොලුවා එයට පිලිතුරු දෙන ලදී.
“මට ඉස්කෝලෙ හාමිනේ එන්න කිව්වෙ ඉස්ටේෂමට. මොනවහරි බඩු අරන් යන්න තියනවනම් උදව්වක් කරන්න කියල.”

“නුඹ කාගෙ කවුද?”

“මම සිමියොන්ගෙ පුතා, ඔබට මතක නැද්ද..”

කොලුවාව පෙෂ්කෝව් අවසානයේදී දැක්කේ අවුරුදු හයකට පමණ පෙරදීය. සිමියොන් ඒ කාලයේදි ගමින් බැහැර පදිංචි වීම සඳහා සූදානමින් සිටියේ ඔහුගේ බිරිඳ ලූද්මිලා සමඟය. නමුත් ඔහු මියගිය පවත් නැවතත් ඔහුගේ බිරිඳ සහ දරුවා වසරකට පමණ පෙර බර්ස්ක් නගරයට පැමිණි බව ඔහුගේ මවගේ ලිපි වලින් ඔහු දැනගත්තේය.
“කොහොම මතක හිටින්නද කොලුවො. නුඹ ඒ කාලෙ කොතරම් පුංචිද, වෙනස්ද. නුඹ දන්නවාද නුඹෙ පියා තමා මගෙ කුඩාකල සිට හිටි හොඳම යහලුවා. මගෙ සඟයා. නුඹේ නම ඉවාන්, නේද?
නුඹට තියෙන්නෙත් සිමියොන්ගෙ වගේම කොල පැහැති ඇස් දෙකක්.”

“ඔව් හැමෝම මට එහෙම කියනවා. ආයෙ මගෙ කොණ්ඩය අම්මගෙ වගේමලු.”

“හ්ම්... අපි යමු, අවුරුදු ගණනකට පෙර මම මේ රතු හමුදාවට බැඳෙන්නට මේ දුම්රිය පලට ආවෙ නුඹෙ පියා සමඟ.
දැන් මම නුඹ සමඟ මගෙ නිවස බලායනවා. වාසානාව මගේ පැත්තෙනම් මට නැවතත් දුම්රියපලට ඒම අවශ්ය නැතිවෙන්න පුලුවන්."

දෙදෙනා වැඩි කතාබහක් නැතිවම දුම්රියපලෙන් පිටත් වන්නට වූහ.

+ + +

නිවසට පැමිණි පෙෂ්කෝව් මවව තරයේ වැලඳගත්තේය.
“දීමා, ඔවුන් හරියට නුඹට කන්න දුන්නෙ නැද්ද?”

“දෙනවා අම්මා, නමුත් මට ඒ තරම් ආහාර රුචියක් කවදත් තිබුණෙ නැහැ නෙව... අනික ශීත කාලයේ අපට සති ගණනක් එලියේ ඉන්නට වුණා.”

මෙය ඇසූ මව අනුකම්පාවෙන් බලා මෙසේ ඇසුවාය.
“හොඳ වෙලාවට වසීලි සහ පිරිස නුඹව හම්බෙන්න ස්ටේෂමට ගියෙ. ටිකකට කලින් ඔවුන් නුඹේ බඩු බාහිරාදිය රැගෙන ආවා. මම මේ කුඩා ඉවාන්ව එව්වෙත් නුඹට උදව් කරන්නට කියා.”

“ඉවාන් මෙහෙ මොනවද කරන්නෙ අම්මා? ලූද්මිලා අකමැත්තක් නැද්ද මෙහෙම නුඹෙ උදව්වට එනවට?”

“නැහැ දීමා, කොහොමත් ඉවාන් කියන්නෙ කියවන්න රුසියෙක්. හැමදාම වගේ මෙහෙ ඇවිල්ල නුඹෙ පොත් එකතුවෙන් පොතක් කියවනවා. සමහර ඒව කිහිප පාරක්ම කියවනවා. මටත් සුලු උදව්වක් කරල දෙනවා. හොඳ කොල්ලෙක්.”

මෙය ඇසූ පෙෂ්කොව් ඉවාන්ට කතා කලේය. ඉන්පසු ඔහු කරා නැවී තම කබා සාක්කුවේ තිබුණි තඹ තරුවක් සහ රතු පීත්ත පටි සහිත පදක්කම ඔහුට බලන්නට දුන්නේය. එහි තියුණු තුඩු අල්ලමින් ඉවාන් මෙසේ ඇසුවේය.
“ඔබට මෙය හිමිවූයේ කෙසේද?”

මඳ සිනහවක් සහිතව පෙෂ්කෝව් එයට උත්තර දුන්නේය.
“යාලුවා. ඒක දිග කතාවක්. නමුත් මට පේන විදිහට නුඹ කතන්දර අහන්නට රුසියෙක්.
මම ඔය පදක්කමේ කතාව නුඹට වෙන දවසක කියන්නම්.එතකම්”
කියා හෙතෙම ට්රන්ක පෙට්ටිය අවුස්සා ඝන සම් කවරයක් දෑතට ගත්තේය.
“මෙහි ඇති මම ලියූ කතාවක්. නුඹ දැනට මේක කියවාපන්. මම පසු දවසක මේ පදක්කමේ කතාව කියන්නම්.”

ඉවාන් ඔවුන්ගෙන් සමුගෙන නැවත නිවසට පැමිණ ඉටිපන්දමක් පත්තු කර සම් කවරය දිග හැර පොතේ මුල්පිටුව පෙරලුවේය.

“ වසන්ත සාදය
දිමිත්රි පෙෂ්කෝව්

වසන්තය පැමිණියද ශීත සෘතුවේ අවසාන සුසුම් වැල් මෙන් මන්ද මාරුතය වරින් වර ඇට කටු වෙව්ලවාදැමීමට තරම් දුකකින් හමාඑන්නට විය. නිම්නයේ කුඩා ගිනි පුපුරු මෙන් කහ පැහැති මල් පිපෙන්නට පටන් ගනිමින් තිබුණි. ගංගාවේ මෘදු අයිස් තට්ටු පාවන්නට වූ අතර, දර සොයා යන රූබර පුෂ්ටිමත් ජර්මානු යුවතියන් තම ඉඟි බිඟි උසුලු විසිලු කරන අතරමැද එහා ඉවුරේ සිට අතවනන්නට වූහ. ඔවුන්ට මමත් මට ඔවුන්වත් හරියට නොපෙනුනත් මමත් හිඳගෙන සිටියදීම අත වැනුවෙමි.” 

*    *    *

 (දෙවන කොටස)

වසන්තය පැමිණියද ශීත සෘතුවේ අවසාන සුසුම් වැල් මෙන් මන්ද මාරුතය වරින් වර ඇට කටු වෙව්ලවාදැමීමට තරම් දුකකින් හමාඑන්නට විය. නිම්නයේ කුඩා ගිනි පුපුරු මෙන් කහ පැහැති මල් පිපෙන්නට පටන් ගනිමින් තිබුණි. ගංගාවේ මෘදු අයිස් තට්ටු පාවන්නට වූ අතර, දර සොයා යන රූබර පුෂ්ටිමත් ජර්මානු යුවතියන් තම ඉඟි බිඟි උසුලු විසිලු කරන අතරමැද එහා ඉවුරේ සිට අතවනන්නට වූහ. ඔවුන්ට මමත් මට ඔවුන්වත් හරියට නොපෙනුනත් මමත් හිඳගෙන සිටියදීම අත වැනුවෙමි.
 
තවමත් තැනින් තැන තිබූ අලු පැහැ උස් වළාවන් අතර හිරු හැංගිමුත්තම් කෙලිමින් සිටින්නට විය. වසන්ත සාදය ආරම්භ වී ඇති බව මම දැනගත්තේ පසුපසින් ඇසෙන්නට වූ ගැමි ගීත වලිනි. මේ අතර යමෙක් මා අසලට පැමිණෙමින් සිටි බව මට වැටහුණු බැවින් දිගාවී අහස දෙස බලා සිටි මම නැවතත් හිඳගෙන පිටුපස බැලුවෙමි.
මා කෙරේ පැමිණෙමින් සිටියේ හෙලේනාය. සමාවන්න, ඇය පැමිණෙමින් සිටියේ ඉවුර කරා විය යුතුය. සුරංගනා කතාවල සඳහන් වන හෙලේනා කුමරිය මෙන් ඇය සැබවින්ම අතිශය ශෝභමාන එකියකි. ඇයගේ කොණ්ඩය තරමක් දිගු වූ අතර ඇයගේ මුහුණ, දෑතේ ඇඟිලි වල පවා තරමක දිගැටි බවක් දකින්නට තිබුණි. ඇයට තිබුනේ විශාල දෑස් යුගලයකි. ගං ඉවුර කරා පැමිණ ඇය මා දෙස බලා සිනාසුණාය.
 
“ඉතින් ...නුඹත් ප්රිය සම්භාෂණ මඟහරින්නට කැමතිද?”
 
ඇත්තෙන්ම කුඩා කල සිටම මම ඇයව දැන සිටියත් ඒ මොහොත වන තුරු අප අතර කිසිම ආකාරයක කතාබහක් නොතිබුණි. ඇයව දුටු සෑම විටකම මම අහක බලාගන්නට පුරුදුව සිටියේ මාගේ තිබූ කුලෑටිකම නිසා විය යුතුය. කෙසේ වුවත් ඇය කුඩාකල සිටම ඕනෑම පිරිමයකුගේ ආත්ම ශක්තිය බිඳ දැමිය හැකි ආකාරයේ රූමත් කමක් මෙන්ම ශාන්ත බවක්ද උරුම කර සිටියාය.
 
“ඇත්තෙන්ම නැහැ...” 
මම තරමක දෙගිඩියාවකින් කීවෙමි. ඇයට මහත්මිය කියා අමතනවාද නැතිනම් මුල් නමින් අමතනවාද යන්න මට ඇතිවූ පලමු පැනයයි. අනෙක ඇය ඇසූ ‘සාදය මඟහැරීම’ සම්බන්ධ ප්රශ්නයයි.
 
ඇත්තෙන්ම මම මගේ යහලුවන්ගේ සිනා හඬ, සිංදු කීම්, ප්රීති ඝෝෂා අසා සිටියේ ඉතා ප්රීතියකිනි. මම කවදත් කැමති වූයේ ඕනෑම දෙයක් දෙස තරමක් දුර සිට බැලීමටයි. තවද හෙලේනාගේ ප්රශ්නයෙන් මම දෙදරුම් කෑම ගැන කල්පනා කරමින් මම ඇයට පිළිතුරු දුනිමි.
 
“මම ඇත්තෙන්ම ඔවුන් මෙසේ සතුටු වීම බලා සිටින්නේ ඉතා ප්රමෝදයකින්. මෙතැන තව ටික වේලාවක් හිඳ සාදයට එකතුවීමටයි මම අදහස් කළේ.”
 
ඇය ගඟ දෙස බලාගෙන තම කබායෙන් ගෙල ආවරණය කරමින් ‘හ්ම්’ කියා සිටියාය. මම නැඟී සිටියෙමි.
 
“අපි සාදයට එකතුවෙමුද?” 
 
ඇය මා දෙස නොබලාම උත්තරදුන්නාය.
 
“නැහැ, දැන්ම නෙවෙයි. මම මෙතන පොඩ්ඩක් ඉන්නයි අදහස් කළේ.” 
 
මමත් මඳක් කල්පනා කර නැවත එතැනින් හිඳ ගතිමි. ඇයත් කිසිත් නොකීවාය.
 
අප සාදය කරා එනවිට ඔවුන් ගිනිමැලයක් ගසා මස් පැලඟීම ආරම්භ කර තිබුණි. හෙලේනා තම යෙහෙලියන්ට එකතුවූවාය. මම සැර, මිල අඩු ‘කසිප්පු’ වොඩ්කා වීදුරුවක් පුරවා ගතිමි.
 
සැඳෑ කලුවර වැටෙන්නට ඔන්න මෙන්න තිබියදී අප සාදය හමාර කර නැවත නිවෙස් බලා එන්නට පිටත් වීමු. මම අශ්වයා පිට නැඟී නිම්නයේ ඉහලට නැඟ නැවතත් ඉවුර දෙස බලා සීතල සුළඟින් මාගේ පෙනහලු පුරවාගතිමි. කටුක මද්රසාර ගන්ධය පරදවමින් මට ලිලැක් සුවඳක් එක්වරම දැනී නොදැනී යනු දැනුණි. නමුත් පෙනන තෙක් මානයක් ලිලැක් මල් පඳුරක්වත් සොයාගන්නට තිබුණේ නැත.
+ + +
 
මට හෙලේනාව නැවතත් මුණ ගැසුනේ මාගේ රාත්රී වීදි සංචාරයේදීය. 
 
කවදත් රාත්රියේ කුඩා නගරයේ ඇවිද යාමට පුරුදුව සිටියෙමි. ඇත්තෙන්ම අපේ නගරය ඉපැරණි පල්ලියක්, බැංකුවක් පමණක් නොව කුඩා ගල් පාලමකින්ද සමන්විත විය. මම රාත්රියේ නිදිමත එනතුරුම මංමාවත් දිගේ, නගර චතුරස්රයේ සහ පාලම උඩ ගැවසීමට පුරුදුව සිටියෙමි. ශ්රීත ශෘතුවේදී සිසිර නින්දට වැටුණු කුඩා කඩ නැවතත් අලු ගසා බසා දමා නැගිටින්නට පටන් ගෙන තිබුණි. ඔවුන් දිනයේ අවසාන ගණුදෙනු කරුවන් සමඟ ගණුදෙනු අහවර කරමින් සිටියහ. ලන්තෑරුමක් එල්ලු අශ්ව කරත්තයක් පාලම තරණය කරමින් සිටියේය. සුපුරුදු ලෙසම මාගේ සංචාරය අවසානයේදී පාලම අසල ඇති ගල් බංකුව මත හිඳ තරමක් වෙලා ගංදිය දෙස බලා සිටීමට මම පැමිණෙන විට එහි හෙලේනා වාඩි වී සිටිනු මම දුටුවෙමි. ඇත්තෙන්ම මම ඈව තරමක් දුරින් දුටු පමණින් හඳුනාගැනීමට සමත් වූ බව පාපොච්ඡාරණය කළ යුතුය. මඟ හැර යා යුතු අවස්ථාවක් බව මම හොඳින්මම දැන සිටියත් මම මාගේ චාරිකාව සිරිත් පරිදි කළ යුතු බවට තීරණය කර ඇයට ශුභපතා බංකුවේ අනෙක් කෙලවරේ හිඳගතිමි. එම මොහොත මාගේ ජීවිතයේ එක් හැරවුම් ලක්ෂයක් වූ බව මෙහිදී කිව යුතුය. 
 
“ඉතින් ආන්ද්රේ...” ඇය මා ඇමතුවාය.
 
“නුඹේ නම දැනගැනීම ගැන ඔතරම් පුදුමයෙන් බලන්නේ ඇයි. මම නුඹව දන්නෙ කුඩාකල සිටම තමයි. ඉතින් නුඹ අදත් එදා මෙන්ම මා හා කතා නොකර ඉන්නද හිතා ඉන්නෙ?”
 
කලින් දිනයේදී ඇය ගංගාව දෙස බලා සිටිය ආකාරය මට මතක්විය. ගෙතීමට හසු නොවූ ඇයගේ තද කලු පැහැ හිසකෙස් වරින් වර සුළඟ නිසා සෙමෙන් පැද්දෙන්ට විය. ඇයගේ මුහුණේ දක්නට තිබුණේ තරමක ශෝකී පෙනුමකි. ඇයව දුටු විට මට හැඟවුණේ ට්රෝයි නගරයේ පවුර මතට වී ග්රීක සේනාංක දෙස බලා සිටින හෙලේනා කුමරිවය. මම තරමක අපහසුවකින් ඇයව ඇමතුවෙමි.
 
“නැහැ හෙලේනා, කරුණාකර මා වරදවා වටහාගන්නට එපා... මම එදා කතා නොකරේ නුඹ ගැන කිසි අහිතක් තිබූ නිසා හෝ මගේ උද්දච්චකමක් නිසානම් නොවෙයි. නුඹේ නිස්කලංක කමට බාධා කිරීමට මට අදහසක් නොතිබූ බැවින්...”
 
ඇය උරහිස් ගස්සමින් සිනාසුණාය. දුක්මුසු බැරෑරුම් හෙලේන එක්වරම දහසය වියැති කෙල්ලක් බවට පත්විය.
“ඔව් ඔව් ආන්ද්රේ මම නුඹව දන්නවා. නුඹ කවදත් බොහොම පාඩුවේ ඉන්නට කැමති කොල්ලෙක් නොවැ. නුඹව ඒ කාලේ අපි හැඳින්වූයේ ‘නිශ්ශබ්ද කතායෙව්’ යන නමින්.”
 
‘නිශ්ශබ්ද කතායෙව්’ යනු පැරණි ජනකතාවක ඉන්නා නිහඬ බවෙන්ම රජුට අනුශාසනා කළ බවට ප්රකට අනුශාසක වරයෙකි. එය එතරම් නරක නැත... කොහෙත්ම නරක නැත. තවද මම කෙදිනක හෝ ඔවුන්ගේ අවධානයට ලක්වී ඇති බව දැනගන්නට ලැබීම ඇත්ත වශයෙන්ම ඉතාමත් ආහ්ලාදජනක කාරණාවක් විය.
“මම හිතනව ඒ ආකාරයෙන් නුඹව හැඳින්වීම ගැන නුඹට හිතේ අමාරුවක් නැති බව. ඉතින් නුඹ ගියේ කොහේද?”
 
මම සිරිත් පරිදි බක්කරේගේ බේකරිය අසලන් අරඹා පාලමින් නිමා කරන මාගෙ සංචාරය ගැන ඇයට කියා සිටියෙමි. ඇය ඇත්තෙන්ම ඒ සම්බන්ධයෙන් තරමක සැලකිල්ලක් දක්වන බවට පෙනෙන්නට තිබුණී.
 
“ඉතින් නුඹ හැමදාම ඔය විදිහට ඇවිදිනවාද?”
 
“ඔව්”
 
“දැඩි ශීතල සහ හිම පතනය වන දිනයන්වල වුණත්?”
 
“ඔව්... එවැනි දින වල හිමපතනය තරමකින් හෝ අඩුවන තුරු හිඳ මම ඇවිදින්නට යනවා. අනික මම ඒ වගේ දිනවලට කැමතියි. ඒ දිනවල කලින් අන්ධකාර වනවා. මංමාවත් නොපෙනී යන මට්ටමට, දණක් එරෙන මට්ටමටම හිම. නොදන්නා කෙනෙක් ගියොත් එක්කෝ වළක නැතිනම් කාණුවක එක්වරම එරී යන්නට වුණත් පුලුවන්. නමුත් මට මගේම මං සලකුණු තියනවා. විශේෂයෙන්ම ගෑස් ලාම්පු. ඒ වගේම ගෑස් ලාම්පු වල ආලෝකය හිම පිරී ගිය පසුබිමකට වැටී කහ පාටින් දිලිසෙන හැටි වගේම හිමෙන් පිරී ගිය පාලම, කැටිති රැඳුනු ගස් වුණත් මතක් කරන්නේ සුරංගනා කතාවක ඇති නගරයක්...”
 
මම පාලනයකින් තොරව කතාකරන්නට පටන් ගෙන ඇති බව වටහාගෙන එක්වරම නිහඬ වූයෙමි. ඇත්ත වශයෙන්ම හිතේ තිබූ වල්පල් සියල්ල මෙසේ කියවාගෙන යාම කිසිසේත්ම අනුමත කල හැකි කාරණයක් නොවේ. නමුත් හෙලේනා ඉතා දයාබරව මා දෙස බැලුවාය.
 
“නුඹ නැවැත්වූයේ මන්ද. මම ඉතාමත් ආශාවකින් අහගෙන හිටියේ.”
 
යම් දෙයක් වැරදී ඇති බවක් මට හැඟෙන්නට විය. මම නැවතත් 'සත්ය මම' බවට පත්වෙමින් සිටියෙමි. සියල්ලටම පෙර මම කල යුතුව තිබුනේ හෙලේනාව දැකීමෙන් පසුව එතැනින් පිටත්ව යාමයි. කෙසේ වුවද මම මේ තරම් ධර්යකින් ඇසුරු කිරීමට හැකිවිම ගැන ඇතිවූ සතුට බලවත් වෙමින් තිබුණි.
 
එබැවින් මම ඇය හා තවත් ටික වේලාවක් වල් පල් දොඩවන්නට වූයෙමි. ඒවා බොහෝමයකට පදනම් වූයේ මාගේ මේ වීදි සංචාරයි. 
 
ඔරලෝසුවේ හත හමාර හැඬවෙනු ඇසී ඇය සමාව ඉල්ල නැවත යාමට කාලය එලඹ ඇති බව මට කියා සිටියාය. ඇයව නිවස කරා ඇරලවීමට මම කළ යෝජනාව ඈ ඉතා කාරුණිකව ප්රතික්ෂේප කළාය.
මම තරමක ප්රමෝදයකින් නැවතත් මාගේ නිවස කරා යාමට ගමන් ආරම්භ කර සිටියෙමි.

*    *    *

(තුන්වන කොටස)


සෙස්නා, ඕක් ගස් නැවත දලුලමින් තිබුණි. උදෑසන එළිවීමට ප්රථමයෙන් කුරුල්ලන් ගීත ගැයීමට පටන් ගන්නට විය. නගරයේ සෑම තැනකම පාහේ මල් පෝච්චි සහ පලතුරු වට්ටි පිරී යන්නට විය. නගරවැසියන්ගේ ඇඳුම් වල ගොරෝසු බව අඩුවෙමින් යන්නට විය.

වසන්තය ඉතා මෘදු නමුත් තිර ලෙස තම අඬු පඬු විහිදුවා පරිසරයම තම ග්රහණයට ගන්නට සමත් වෙමින් සිටියේය.

 ඉදින් බාල්කයක එතී ඇදෙන මල් වැලක් මෙන් හෙලේනා සහ මගේ හැඳුනුම්කම වැඩෙන්නට විය.

ඇය සෑම දවසකම පාහේ ගඟ අද්දර වූ ගල් බංකුව මත වාඩිවී ගංදිය දෙස බලා සිටියාය. මමද දිගින් දිගටම ඇය හා නොඑකුත් හිතට එන වල්පල් කියවිමින් සිටියෙමි. විටක ඈ අතින් කටවසා සිනාසුනාය. තවත් විටක පුදුමයකින් ඇගේ කොළ පැහැති මායා දෑස් විසල් කර මා දිහා බැලුවාය. තවත් විටක දිගු කල්පනාවකට වැටුණාය. එමෙන්ම සමහර වේලාවල ඇය ඇගේ කල්පනා ලෝකයේ පාවෙමින් සිටින බවත් මම වටහාගතිමි. නමුත් ඇය මම කියනා දේටත් හොඳින්ම ඇහුම්කම් දෙමින් සිටියාය.

දිනක් මම ධර්ය ගෙන ඇගෙන් මෙසේ ඇසුවෙමි. 

හෙලේනා. නුඹ මම නුඹව මේ ගල්බංකුව මත මුණුගැහුණු පලමු දින නුඹ කරමින් සිටියේ කුමක්ද?”

ඇය මඳක් සැකමුසුව මා දෙස බලා සිනාසුණාය. 

මම නුඹව බලාපොරොත්තුවෙන් සිටියේ ආන්ද්රේ. නුඹ සිතුවේ කුමක්ද?”

හෙලේනාගේ නිවස මම දනිමි. එය මාගේ ගමන් මාර්ගය හරහා වැටී තිබූ නගරයේ ප්රධාන පාරකට මුහුණ ලා තිබුණු දෙමහල් නිවසකි. බොහෝ දුරට ඈ මගේ මේ සංචාරය ගැන දිගු කලක් දැනගෙන හිඳින්නට ඇත. 

ඉතින්, නුඹ මා බලාපොරොත්තුවූයේ මන්ද?”

ඇය තම තඹවන් කෙහෙරැල් අඹරවමින් මට පිළිතුරු දුන්නාය.

නිකම්...”

ගැහැණුන්ගේ මේ පිළිතුරු දෙන ආකාරය ගැන මම මුල්ම අත්දැකීම ලබන්නට වූයේ හෙලේනාගෙනි. කොහොමත් ගැහැණුන් සම්බන්ධ බොහෝ දේ සම්බන්ධ මගේ මුල්ම අත්දැකීම් හෙලේනාට සම්බන්ධය.

ඇගේ උත්තරය කෙසේ වුවද මගේ ප්රශ්නයට කිසිසේත්ම පිලිතුරක් නොවුණි. මට දැනගැනීමට අවශ්ය වූයේ ඇය මා කෙරෙහි ප්රේමයක් ඇතිවී ඇත්ද යන්නයි, නමුත් මට එය ඇසීමට කිසිසේත්ම ධර්යයක් නොවුණි. දහයස වියේ සිට කෙල්ලන් ඇසුරු කරන ලද මාගේ හොඳම සඟයින් දෙදෙනාද එම අවස්ථාවේ නගරයේ නොවුණි. එබැවින් මම රාත්රියේ හරියට නින්දක් නැතුව, දිවා කාලයේදී රාත්රී නින්ද නොමැති නිසාම ඇතිවන නොසන්සුන් ගතියෙන් යුතුව මේ කාරණා ගලපාගැනීමට උත්සහ ගනිමින් සිටියෙමි. නමුත් මට තිබූ ප්රධානම ප්රශ්නයනම් හෙලේනා ඒ වන විටද විවාහප්රාප්තව සිටීමයි...

ඇත්තෙන්ම මම ඇගෙන් ඇසිය යුතු වූයේ ඇගේ ස්වාමියා සම්බන්ධයෙනි. ඇගේ ස්වාමියා සාර් රජුගේ අශ්වාහරෝහක හමුදාවේ තරමක ඉහළ නිලතලයක් දැරීය. ඔහු එන්නේද මසකට දෙකකට වරකි. කෙසේ වුවද ඔහු ගැන විමසා සිටියානම් මට ඇගේ විවාහය ගැන යම් කිසි අදහසක් ගත හැකිව තිබුණි.

නමුත් මට එය කිරීමට නොහැකි විය. 

එමෙන්ම හෙලේනාද කිසිවිටක ඒ සම්බන්ධයෙන් කීමට උනන්දු වූයේ නැත. ඇයගෙන් මම පවුලේ විස්තර අසන විටද ඇය ඇගේ පියා, මව සහ සහෝදරයා ගැන කියා නිහඬවූවාය. 

එබැවින් මම මේ කාරණාව සම්බන්ධයෙන් පිස්සු වැටෙමින් සිටියෙමි.

දිනක් මාගේ පියාව මුණගැහීමට පැමිණි බාප්පා මදෙස බලා මෙසේ කීවේය. ඔහු පවුලේ නම තැබූ සෙල්ලක්කාරයෙකි.

 දෙවියන්ට ඔප්පු වෙන්න අන්ද්රේ, තමුසෙට මොකක්ද වෙලා තියෙන්නෙ. හරියට හේමන්තයේ පරඬැලක් වගේ ඇදිල ගිහින්... ඇස් රතු වෙලා, ඇස් වටේ කලුවෙලා, හරියට සයිබීරියාවෙ ඉන්න බෝඩිංකාරයෙක් වගේ...

හ්ම්... මට හිතාගන්න පුලුවන්. තමුසෙට හරියට ලැබිල නැති පෝෂණේ මොකක්ද කියල. එනව අද හවස මම එක්ක..” ඇස ඉඟිමරා කියන්නට ගිය දේ ඔහුට අවසන් කිරීමට ඉඩ නොදුන් මම ඔහුගේ අත ගසාදමා කාමරයට ගියෙමි. බාප්ප කොක් හඬ දෙමින් සිනාසෙන්නට විය.

මූ හරියට ළමිස්සියක් වගේනෙ. උංවත් ඔහොම නෑ.”

 කෙසේ වුවද මගේ පෙනුම ගැන මාගේ දෙමාපියන් එතරම් වද වූයේ නැත. ව්යාපාර වල යෙදුණු මාගේ පියා නිවසේ සිටියේ මසකට සතියක් පමණි. මාගේ මව ඉරුවා රුදයෙන් පීඩා විඳි නිසා කෑම වෙලාවට හැර අනෙක් වෙලාවල එතරම් එලියට පැමිණියේ නැත. මාගේ පියාට පිට පලාත්වල තවත් සම්බන්ධකම් තිබුණු බව මම දැන සිටියෙමි. නමුත් කාරුණික සහ ඉතා හොඳ වටහාගැනීමක් තිබූ කාන්තාවක් වූ මගේ අම්මා ඒ ගැන දැනුවත් බව සහ එය ඇයට ප්රශ්නයක් නොවන බවද අඟවා සිටියාය. ඇත්තෙන්ම අප ධනවත් යැයි කිව හැකි පවුලකි. තාත්තාගේ ඇඳුම් සැකසීම වෙනුවෙන්ම එක් සේවකයෙක් ඔහු යටතේ සිටියේය.

 මගේ තත්ත්වය එන්න එන්න නරක අතට හැරෙනබව මමද වටහාගෙන සිටියෙමි.

 එක් රාත්රියක හෙලේනා ඇගේ අත්මේස් ගැලවූ අතින් මාගේ අත තරව අල්ලාගත්තාය. ඉන්පසු මගේ මුහුණට එබී මෙසේ ඇසුවාය.

කියන්න අන්ද්රේ, නුඹව අවුල් කර ඇත්තේ කුමන කාරණයක්ද?”

වැඩුණු පසු ගැහැණියකින් ලද පලමු ස්පර්ෂය මට එය විය. එම නිසා මම තවදුරටත් කලබල වූයෙමි. කවුරුන් හෝ බලාගෙන ඇත්දැයි වටපිට බැලුවෙමි. නමුත් හෙලේනාගේ මුහුණ ස්ථිරසාර සහ ශාන්තබව සටහන් වී තිබුණි.

 

හෙලේනා... නුඹ මම එක්ක මේ කරන්නේ කුමක්ද?”

  

මගේ ඇසින් කඳුලු වැටෙන්නට පටන් ගනිමින් තිබුණි.

 හෙලේනා සුස්මක් හෙලුවාය.

ඔව් ආන්ද්රේ. මම බැඳපු ගෑණියෙක්. ඒක හරි. මගේ ස්වාමියා නිහඬ එහෙත් ඉතාම ආදරණීය පුද්ගලයෙක්. ඔහු ඉන්නේ ඉතා දුර බව ඇත්ත. බොහෝ දෙනා හිතාන ඉන්නේත් ඔහු ඉතා සැරපරුෂ පුද්ගලයෙක් විදිහට. ඒ ඔහුගේ හැඩිදැඩි ස්වභාවය නිසා. නමුත් ඔහු මම එක්ක හැසිරෙන්නේනම් පුංචි ළමයෙක් වගේ.”

 ඇගෙන් නික්මෙන වචන මාහට කිසිසේත්ම සැනසුමක් ගෙන දෙන්නට සමත්වුණේ නම් නැත. ඒවා මාගේ බලාපොරොත්තු බිඳිමින් දොම්නස ත්රීවෲ කරමින් ඇද වැටෙමින් තිබුණි.

 මම දන්නවා වගකිවයුතු ගැහැණියක් හැටියට මම මේ නුඹේ හැඟීම් එක්ක සෙල්ලම් කිරීම වැරදි බව. මට සමාවෙන්න. මම නුඹට ප්රේම කරන්නේ නැහැ.”

 

ඊටත් වඩා දෙයක් ඇසීමට මට ධර්යයක් තිබුණේ නැත.

මම දෑස් වසාගෙනම බංකුවෙන් නැඟිට නැවත නිවස කරා යන්නට ගියෙමි. හෙලේනා දෙවරක් මට හඬගසන හඬ ඇසුණද මම නැවත හැරී නොබැලුවෙමි. 

ඊළඟ දිනය මම සම්පූර්ණයෙන්ම නිවසේ ගත කලෙමි. සවස්භාගය වන විට මම පිටත් නොවීම සම්බන්ධයෙන් කුස්සි අම්මා තරමක් පුදුමයට පත්විය. ඇය මා දෙස කරුණාවෙන් බලා මගේ නළලද අල්ලා “උණක් නම් දැනෙන්නෙ නැහැ, හැබැයි ලෙඩ පාටයි” කියා ලෙමන් සහ ඉඟුරු මිශ්ර පානයක් සාදා දීමට තරම් කාරුණික වූවාය.

 

මම කල්පනා කරන්නට ගතිමි. තව වේලාවක් සිටියේනම් හෙලේනාහට මා කෙරේ ඇති ආකල්පය හරියටම දැනගැනීමට මට තිබූ බවද මට කල්පනා විය. නමුත් දැන් ඒ මොහොත ගෙවී අවසානය. මට හැකි වූයේ අනුමාන කිරීමම පමණි.

 

දින තුනක්ම මම මගේම දොම්නසේ ගිලී ගියෙමි. හතරවෙනි දිනයේදී සවස් ජාමය වන මට තවදුරටත් නිවස තුලට වී සිටිය නොහැකි විය. මම කබායද ගෙන පිටත් වූයෙමි.

එදින ගල් බංකුව මත හෙලේනා නොසිටියාය. මම සුසුමක් හෙලමින් ලය සැහැල්ලු කරගෙන වාඩි වූයෙමි. මේ ඉතා සරල කාරණා මම බැරෑරුම් කරගෙන ඇත්තේ මාගේ කුළුඳුල් ප්රේමය නිසාම බව මම වටහාගතිමි. ප්රේමය ගැන කියවීම එක දෙයකි, නමුත් එයින් ඇතිවන අතුරුඵල කිසිසේත්ම අප පිටස්තරයකු මෙන් බලන පොත් වලින් වටහාගත නොහැකි බව මට ප්රත්යක්ෂ විය. අනෙක් සියලු දේ මෙන්ම කාලය මෙම හැඟීම්ද සුවපත් කරනු ඇත.

 අතර මාගේ පිටට යමෙක් තට්ටු කරන බව දැනුණු නිසා ඒ හෙලේනා නොවේවා කියා දෙවියන්ට ප්රාර්ථනා කරමින් හැරී බැලුවෙමි. ඒ කුඩා කොලුවෙක් බව දුටු නිසා මට සැනසුමක් ඇති විය. මම කොලුවා හඳුනාගතිමි, ඔහු හෙලේනාගේ ගෘහ පාලිකාවගේ කුඩා පුතු විය.

මහත්තය මෙන්න මේක නෝන දෙන්න කිව්ව. මම දැන් දවස් තුනක් තිස්සෙ පැය ගාණක් හිටිය මහත්තය එනකම් නෝන හැමදාම බලන්න කියන නිසා.”

කුණු ගෑවුණු හතරට නැමූ කොලයක් ඔහු මා අතට දුන්නේය. මම යාන්ත්රිකව මාගේ කබාය තුලට අතදමා එහි තිබූ කාසි සියල්ලම කොලුවාට දුනිමි. හෙතෙම මිටි හල කුරුල්ලකු මෙන් දිව යන්නට විය.

ගැහෙන හදින් යුතුව මම ලියුම දිගහරින්නට වූයෙමි.

 *    *    *

(හතරවන කොටස)

 
‘දයාබර අන්ද්රේ,
මුලින්ම මම නුඹෙන් සමාව ඉල්ලා සිටිනවා, මගේ වගකීම් විරහිත අදහස් ප්රකාශ කිරීම ගැන. නමුත් ඒ වෙලාවේ කියවුණේ මම ඇත්තෙන්ම අදහස් කරගෙන සිටින දෙය ඒ ආකාරයෙන් නෙවෙයි.
එන්න බැරිවීම ගැන සමාවන්න, සර්ගේයි අද උදෑසනම නිවාඩුවක් සඳහා පැමිණියා. නුඹට හැකිනම් රෑ දොළහ හමාර වනවිට මාගේ නිවස ඉදිරිපිට ඇති ගෑස් ලාම්පුව අසලට පැමිණෙන්න. අපි කතාකරමු.
මීට නුඹගේ හෙලේනා.’
 
සර්ගේයි යනු ඇගේ සැමියාය.
 
මෙය කියවූ විට මාගේ දෙගිඩියාව නැවත දෙගොඩතලා යන්නට විය. එක්තරා මොහොතකදී මේ අපහසුතාවය අවසන් යැයි මම සතුටු වූවත් මේ වැනි කාරණා ඒවාට ආවේනික සංකීර්ණත්වයකින් මෙහෙයවෙන බව මම වටහාගතිමි. නමුත් ලිපියේ මට වැඩියෙන්ම සිත් ඇදගන්නා සුලු කාරණය වූයේ එය නොවේ.
 
හෙලේනා ඉතා පැහැදිලිව ලිපියේ අවසානයේ ‘නුඹගේ’ යන වචනය ලියා එය පෙනන පරිදි කපාදමා තිබුණි. ඇත්තෙන්ම එහිදී ඇයට ඇයගේ නම ලිවීමේ අවශ්යතාවය මට කිසිසේත් අවබෝධ වූයේ නැත. මක්නිසාදයත් මෙය අනවශ්ය පුද්ගලයකුට හසු වූවානම් එය ඇයට දිවි නසා ගැනීමක් වන නිසාවෙනි. මට මෙය ලැබෙන්නේ ඇයගෙන් බව දැනගැනීමට මට කොහෙත්ම ඇයගේ නම සඳහන් වීම අවශ්ය වන්නෙ නැත. මෙය ඇත්ත වශයෙන්ම ගැහැණුන්ට ආවේනික මුග්ධ බව නිසා හෝ මුරණ්ඩු බව නිසා කරන ලද්දක්ද යන්න මට වටහාගත නොහැකිවිය.
 
කෙසේවුවද, ඇය ලිපිය ලිවීමේ අරමුණ වූයේ ඇය විසින් ඇතිකරන ලද අනවබෝධය ලිහා දැමීම බව ලියුමේ මුඛ්ය පරමාර්ථය ලෙස සඳහන් කර ඇත, නමුත් මේ කපාදමන ලද ‘දයාබර’ යෙදුම එය තවත් අවුලෙන් අවුලට පත්කර තිබුණි. ඇත්තෙන්ම එය නොපෙනෙනම පරිදි කුරුටු ගෑමට ඇයට හැකියාව තිබුණි. නැතිනම් සරලම දෙය වචන සියයක් වත් නැති එම ලියවිල්ලම වෙනත් කොලයක ලියා දැමීමයි. 
 
කෙසේවුවද මේ සිදුවීම් වල තේරුමක් සොයාගැනීමට මම ඇයව හමුනොවීමට තීරණය කර ගතිමි. ඇයවැනි හිත්පිත් නැතිව මේ ආකාරයෙන් වරින් වර මා අවුල් කර දමන ගැහැණියකට මම මේ ආකාරයෙන් නතු විය යුත්තේ මන්ද. මෙය මෙතැනින් අහවර කල යුතුය. ඇය දැවැන්ත සර්ගේයි සමඳ එක ඇඳේ නිදාගන්නා චිත්ත රූප මවා ගැනීමට මම උත්සාහ ගතිමි. එය ඇත්තෙන්ම එතරම් සාර්ථක වූයේ නැත. ගල් බංකුව උඩ හිඳ ඇන්ද මතහිසතබාගෙන ආකාශය දෙස මඳ වේලාවක් බලා සිටිමි. කිසිම දින මේ මනස්කාන්ත වසන්ත රාත්රී අහස දෙස කලින් නෙත් යොමු නොවීම ගැන කණගාටු වුණෙමි. හෙලේනා සමඟ මේ අයුරින් බලා සිටීමට නොහැකි වීම ගැන තැවුණෙමි.
 
නවයේ කණිසම වදින්නට විය. මට නින්ද අහලකවත් නොවුනි. වරින් වර ගඟ දෙස සිට සෞම්ය සුළං හමා එන්නට විය. මම ගල් බංකුවේ දිගාවී අහස දෙස බලා සිටියෙමි. මගේ දෙනෙත් පියවී යන්නට විය.
මම අවදි වූයෙමි, මාගේ කබා ඔරලෝසුව ගෙනාවේ නැති බැවින් වේලාව ගැන මට අවබෝධයක් නොවුණි.නමුත් මම ගල් ගැසී ගියේ නගර චතුරස්රය කිට්ටුවට පැමිණි විටය...
 
ඔරලෝසුවේ වෙලාව දැක්වුනේ මධ්යම රාත්රී දොලහ පසුවී විනාඩි විස්සක් ලෙසින්ය. පැයෙන් පැයට නින්නාද වන මෙහි රාත්රී දොහලේ සංගීතය අවසානයේ හෝරාව සලකුනු කරමින් වදින සීනු දොළහටවත් මා අවදිකිරීමට හැකියාව තිබුණේ නැත. මම මේ වේලාවට අවදිවූයේ අහම්බයකිනි. මෙතැන සිට හෙලේනාගේ නිවසට සාමාන්ය වේගයකින් ඇවිද යන්නේනම් හරියටම විනාඩි දහයක් ගතවේ. දෛවය විසින් මාව නැවතත් මෙම මංසන්ධියට ගෙන එන බව මම වටහාගතිමි. ක්ෂණිකව වෙනස් කරගත් තීරණයද සමඟම මම හෙලේනාගේ නිවෙස බලා යන්නට ගියෙමි.
 
මුලු නගරය මෙන්ම හෙලේනාගේ නිවසද අන්ධකාරයේ ගිලීගොස් තිබුණි. මම ගෑස් ලාම්පුවේ කණුවට හේත්තු වී ගේට්ටුව දෙස බලාසිටින්නට වූයෙමි. මේ අතර නිවසේ බැම්මේ එක් පසකින් සෙවණැල්ලක් මතුවන්නට විය. බොහෝ දුරට ඒ හෙලේනා කියා මා අපේක්ෂා කළත් හිස් ආවරණයක් බැඳ ලන්තෑරුමක් අතින් ගත් ගෙවිලියක් බව ගෑස් ලාම්පුවේ ආලෝකය වැටෙන විට පෙනෙන්නට තිබුණි. නමුත් ඒ සමඟම මට ඇතිවුණු ගැටලුව ගෙවිලියක් මේ මහා රාත්රියේ තනියම කුමක් කරන්නේදැයි යන්නයි. ඇය මඳක් ඔබ්බෙන්, පාරෙන් එහා පැත්තෙන් ගඟට පිවිසීමට ඇති දෙවැට කරා යමින් සිටියාය. මට මහත් සැනසුමක් දෙමින් ඇය පසුපස එන ලෙස මට සංඥාවක් දුන්නාය. මම ඇය පසුපසින් දෙවැට කරා ගියෙමි. තරමක් විවෘත වූ එළිමහනට පැමිණි ඈ දණගසාගෙන ලන්තෑරුම දල්වාගත්තාය. ඉන්පසු ඉදිරියට යන්නට වූවාය. මමත් ඇය පසුපසින් ඇදුනෙමි. ගං ඉවුරට පැමිණි ඇය පසුපස හැරී ලන්තෑරුම ඔසවා ඒප්රණය ගලවා මාදෙස බලා සිනාසුණාය. ඒ හෙලේනාමය...
හිස් ආවරණය ගැලවූ පසු ආලෝකවත් වූ ඇගේ මුහුණේ ගැමි ඇඳුම ගෙනා චමත්කාරය නිසා මම කීරි ගැසී ගියෙමු. මම ඇයව තරයේ වැළඳගෙන දෑස් වසාගතිමි. ටික වේලාවකට පසුව ඇය මගේ කනට සෙමෙන් කෙඳිරුවාය.
 
“අන්ද්රේ, පොඩ්ඩක් ඉන්න මම ලන්තෑරුම බිමින් තියනකම්.”
 
ඇය ලන්තෑරුම දරා සිටි බව මට මතක් වූයේ ඉන්පසුවය. මම සමාව අයදිමින් පසුපසට වුණෙමි. ඇය ලන්තෑරුම බිමින් තබා එක් අතකින් අනෙක් අතපිරිමදින්නට විය. මම ඇගේ අත පරීක්ෂා කිරීමේදි යාන්තමට පිළිස්සී ගිය ලකුණක් දුටුවෙමි. ඒ මාගේ නොසැලකිල්ල නිසා ඇතිවූ දෙයක් බව මම වටහාගෙන වරදකාරීව ඇගේ මුහුණ දෙස බැලුවෙමි.
 
“ඔහොම බලන්න එපා මගෙ කොල්ලෝ. මේක දවසින් දෙකකින් සුවවේවි, කැළලක් වත් හොයාගන්නට බැරි විදිහට. මට මේ මෙහෙකාරියක් මෙන් එන්න වුණේ මම කිසිවකුට නොපෙනන පරිදි, මෙහෙකරුවන්ගේ කාමර පසුකර නිවසේ පිටුපස ගේට්ටුවෙන් ආ නිසයි.
නමුත් දැන් මට කියන්න ඔබ දවස් තුනක් ඔබගේ සුපුරුදු චාරිකාව ආවේ නැත්තේ ඇයි කියලා.”
 
මම මඳක් වේලා හිඳ දින තුනක් තිස්සේ නිවසේ කාමරේ ගතකල කාලය ගැන ඇයට කියා සිටියෙමි. ඇය සුසුම් හෙලමින් පිළිතුරු දුන්නාය.
 
“ඔබට දුන් පීඩා ගැන මට සමාවෙන්න අන්ද්රේ. අප හමුවූ දිනට පසුදිනම කිසි දැනුම් දීමක් නැතිව සර්ගේයි නිවාඩුවකට පැමිණියා. එබැවින් අර ලියුම ලියා මම පාවෙල්ට කිව්ව රෑ අට වෙනතුරුම පාලම කිට්ටුව බලා ඉන්නට කියා හැමදාම. පාවෙල් දින දෙකක් තිස්සේ නුඹ පැමිණියේ නැති බව කිව්වාම මම දැඩි දෙගිඩියාවකින් සිටියේ. මම සාලයේ සිට තිර රෙද්දක් ඇද පාර දෙස බලා සිටියා, මේ අතර සර්ගේයි මගේ අමුතු හැසිරීම කෙරෙහි තරමක සැකමුසුව බලා සිටියා...”
 
මම මඳක් කම්පනය වන්නට ගතිමි. ඇය තරමක් බැරෑරුම් වන්නට පටන් ගනිමින් සිටියාය.
 
“මම සර්ගේයිට කිව්වා නුඹ ගැන, අපගේ හමුවීම් කතාකරන දේ ගැන. ඔහු ඉතාම ගරු කටයුතු මිනිසෙක්. ඔහු නුඹට ද්වන්ද්ව සටනකට අභියෝග කරන බව මට කියා සිටියා.”
 
මම තිගැස්සී ගියෙමු. සර්ගේයි යනු සාර් රජුගේ රාජකීය එක් හමුදා ඛන්ඩයක ප්රධානියෙකි. හැම ගැටවරයෙක් මෙන්ම මටද විවිධ ආයුධ හසුරුවන ආකාරය සම්බන්ධයෙන් මූලික පුහුණුවක් ඇත. නමුත් අශ්වයකු වේගයෙන් හසුරුවන ගමන්, පිස්තෝලයකින් ඉලක්කයට ඇපල් ගෙඩියකට වෙඩි තැබීමට සමතෙක් සමඟ මට කල හැකි ද්වන්ද්ව සටන කවරක්ද? ගරුත්වය වෙනුවෙන් මේ කරගන්නා මිනීමැරීම් වලට මම කිසිවිටක නැඹුරුතාවයක් නොදැක්වූයෙමි. නමුත් මම මෝඩයෙක් මිස බයගුල්ලෙක් නොවේ.
 
“හෙලේනා, නුඹට කරදරයක් වුණේ නැහැ නේද? ඔහු මට කවදාද අභියෝගය කරනවා කිව්වේ?”
හෙලේනා කණගාටු ලෙස මා දෙස බලා එක්වරම සිනාසෙන්නට ගත්තාය.
 
“මම විහිලුවක් කරේ. නුඹ නිර්භීත පිරිමියෙක්.”
මම තරමක් සැනසුමක් ලැබුවෙමි. නමුත් විහිලුවේ දරුණු බව සම්පූර්ණයෙන්ම පහව නොගියේය.
“එය එතරම් හොඳ විහිලුවක්නම් නොවේ හෙලේනා. විශේෂයෙන්ම මේ වගේ අවස්ථාවක.
දැන් මට කියන්න නුඹ අර ලියුම අවසානයේ කර ඇති දේ තේරුම.”
 
හෙලේනා තරමක් වික්ෂිප්ත්ව මදෙස බලා සිටියාය. මම ලියුම ගෙන ලන්තෑරුම් එලිය වැඩිකර ඇයට ‘නුඹගේ’ යන වචනය කපාදමා තිබූ ආකාරය පෙන්වා සිටියෙමි. ඇය නැවතත් සිනාසුණාය.
 
“අන්ද්රේ මගෙ අතින් ලියවෙන්නට ගියේ ‘නුඹගේ විශ්වාසි’ ලෙස. නමුත් ‘නුඹගේ’ යන වචනය ලියවුණු පසුව එසේ විශ්වාසී කියා ලිවීම අනවශ්ය දෙයක් ලෙස හැඟුනා. ඒකයි.”
 
*    *    *
(පස්වන කොටස)
 
අප කතාබහකින් තොරවම මඳක් ඔබ්බෙන් තිබූ දර කොටයක් මතට පියමන් කලෙමු. හෙලේනා ලන්තෑරුම බිම තබා එහි හිඳගත්තාය. මම බිම හිඳගෙන ලන්තෑරුම නිසා ශෝභමානව දිසලිසෙන්නට වූ ඇයගේ මුහුණ දෙස බැලුවෙමි. ඈ සිතිමකින්වත් තොරවම මාගේ හිස ඇයගේ ඔඩොක්කුවේ තබා ගත්තාය. මම අඩසඳේ එලියෙන් එතරම් පැහැදිලිව නොපෙනෙන තරමක් ඈතින් ගලා ගිය ගඟ දෙස බලා සිටිමි. ඈගේ දිගු ඇඟිලි මාගේ කෙස් රොද සෙමෙන් අවුස්සන්නට විය.
 
තරමක වෙලාවකට පසුව ඈ කතාකලාය.
 
“ආන්ද්රේ, සෙර්ගේයි ප්රසිද්ධ එතරම් කතාබහක් නැති දරදඬු මෙහෙයවන්නෙක් විදිහට. නමුත් ඔහු ඇතුලාන්තයෙන් කුඩා දරුවෙක් වගෙයි.
ඔන්න අද උදේ ඔහු පත්තරය කියවනවා. මම අහනවා උදේ ආහාරය ගත්තාද කියා. මොකද මම තරමක් ප්රමාද වී අවදිවන්නේ. ඔහු හිස දෙපසට වනනවා. ඉන්පසු මම අහනවා ඔහුගෙන් කෝපි කෝප්පයක් සාදා දෙන්නද කියා. ඔහු එයට කැමැත්ත පලකරමින් හිස උඩට සහ පහලට ගෙනියනවා. නමුත් ඔහු මෙහෙම කරන්නේ පත්තරයෙන් මුහුණ වසාගෙනමයි. නමුත් පුදුමය කියන්නේ මට ඒ චලනයන් ඉතා හොඳින් වැටහෙනවා.”
 
තරමක සුළඟක් හමායන්නට විය. කිසිම දිනයක ශුභ පැතීමකදී හැරෙන්නට ගැහැණියකගේ අතින් වත් අල්ලා නොතිබූ මට (එයද බොහෝ දුරට අත්වැසුම් සහිතවම)මේ මොහොතේ වටිනාකම මම කිසිම හේතුවකට යට වීමට ඉඩ නොදීමට තීරණය කලෙමි. එබැවින් මට ඇය කියනා දේ ඇසෙන්නේ වෙනත් තැනක වන දෙයක් ලෙසිනි. මම දෑස් පියාගතිමි, ඇය දිගටම කතාකලාය.
 
“ඉන්පසු ඔහු මගෙන් අහනවා ‘අපි එහෙමනම් ලුමොව්ගේ ගෙදර යමුද?’ කියා. මට එයට හේතුවක් හරියටම හිතාගැනීමට බැහැ. ලුමොව් කියන්නෙ මගේ හොඳම යහලුවා වන නතාලියාගේ ස්වාමි පුරුෂයා, ඔවුන් ඉන්නේ තරමක් ඈතින් පීතර්බුර්ගයට කිට්ටුව. ඉතින් මම ‘ඒ මොකටද’ කියා අහනවා. ඔහු ‘එහෙනන් ඕනෙ නැහැ’ කියමින් පත්තරය කියවීමට ගන්නවා. මට එක්වරම මතක් වනවා පසුගිය වර ඔහුගේ නිවාඩුවේදි මම ඔහුට නතාලියාව කාලෙකින් නොදැක්ක බවත්, ඇයට දරුවෙක් ලැබුණු බවත් ඇයව බැලීමට ඉතා ආසාවක් ඇති බව මම කියා හිටි වග. නමුත් ඔහු ඒ වෙලාවේ මොකුත් කිව්වේ නැහැ.
කොහොම වුණත් දැන් ඒවායින් වැඩක් නැහැ. මට කියාපන් නුඹ ගැන... නුඹ කරමින් සිටියේ කුමක්ද කියා මේ දින තුන ඇතුලත.”
 
මම එයට පිලිතුරු නොදී නින්ද ගිය වගක් හැඟවූයෙමි. ඇය දිගටම මාගේ හිස පිරිමදිමින් සිටියාය.
 
+
 
එක්වරම මම අවදිවූයෙමි. අඳුර දුරලමින් හිරුද, නිශාචරයින්ගේ ශබ්ද වියැකිමෙන් කුරුලු නාදයන්ද ඇරඹෙමින් තිබුණි. මා දුටුවේ සිහිනයක්දැයි හරියටම මට නිච්චියක් නොවීය. නමුත් මාගේ අභ්යන්තරයෙන් ඉතා සාමකාමි හැඟීමක් ඇතිවමින් තිබුණි. නැඟී සිටින්නට උත්සහ කිරීමේදී මගේ පයේ වැදී යමක් පෙරලී ගියේය. එය හෙලේනා විසින් රැගෙන ආ ලන්තෑරුම විය. එහි තෙල් අහවර වී තිබුණි.
 
මමත් ඇඳුම් පැළඳුම් ගසා දමා ලන්තෑරුමද ගෙන නිවස බලා යාමට පිටත් වූයෙමි.
 
නිවසේ පිටුපසෙන් වැදී කාමරයට පනින්නට ගිය මම කුස්සි අම්මාගේ අතටම හසු විය. ඇය මා දෙස ඉතා හොඳින් ඉහල සිට පහලටම බැල්මක් බැලුවාය. නමුත් කිසිවක් නොකියා සිටියාය. මම වහාම ලන්තෑරුමද ගෙන කාමරයට ගොස් එය ඇඳ යටින් දමා, මඬ වැකුණු ඇඳුම් ගලවා දමා නිදාගන්නට වූයෙමි.
 
මා යලිත් අවදිවන විට දවල් යාමය වී තිබුණි. තිර රෙදි වලට ඉර අව්වේ තද රැස් වැටී කාමරයම රත් පැහැ ගෙන තිබුණි. අනික් පසට හැරුණු මම දුටුවේ ඉණට අත් තබාගෙන සිටි කුස්සි අම්මාය.
 
‘යසයි වැඩේ, අන්න මම අර මඩ ගෑවුණු ඇඳුම් ටික පෙඟෙන්න දාල හෝදනකොට දැක්කෙ. සාක්කුවල කාසි. කාසි අයින් කරන්න යනකොට දැක්කා පෙඟිල ගියපු කොලයක්. උවමනා එකකද දන්නෑ.’
 
මම කල්පනා කරන්නට ගතිමි. ඊයේ එලියට බසිනා විට කබායේ සැලකිය යුතු ලියවිලි කිසිවක්ම තිබුණේ නැත. කොහොමත් මට සැලකිය යුතු ලියවිල්ලක් තිබුණේම නැත. නමුත් විය හැකි දේ වටහාගත් මම එක්වරම රෙදි සෝදන බාල්දිය සොයා දිව ගියෙමි.
 
විය හැකිව තිබූ එකම දෙය හෙලේනා නික්ම යාමට පෙර මාගේ සාක්කුවට යම් ලියමනක් ඇතුලු කිරීමය. ඇය සතුව එවැනි කිසිම දෙයක් මම එවෙලාවේ නොදුටුවෙමි. සමහර විට ඇයට කියාගන්නට අවශ්ය වූ කාරණා ඇය ලියමනකින් දැන්වීමට සිතුවා විය යුතුය. නමුත් මම ඇය පෑන්, තීන්ත කූඩු රැගෙන ගමන් කරන්නියක් බව නොසිතුවෙමි.
 
බාල්දිය අසල වේලීමට දිග හැර දමා තිබූ ඒ ලියමන මම ප්රවේශයමෙන් අතට ගතිමි. පැන්සල් සලකුණු දැකගත හැකි වූවත් එම කොලයට වතුර ඉතා තදින් උරාගැනීම නිසා කිසිම දෙයක් පැහැදිලි නොවීය.
කුස්සි අම්මාගේ දෝස්මුරය අසමින්ම මම නැවත කාමරයට ගොස් හැඳ පැළඳ ගෙන පණිවිඩයක් ලියන්නට ගතිමි.
 
+
 
පිදුරු ගසක වැටෙන ඉඳිකටුවක් මෙන් වසන්තකාලයේදී ඔබට කුඩා දුව පනින කොල්ලෙක් සොයාගැනීම එතරම් පහසු නැත. මම නගරයේ බේකරිය අසල සහ උද්යානය අසලත් බලා සිටියෙමි. තවත් කොල්ලන් රංචු ගැසෙන තැන් වලටත් ගියෙමි. නමුත් පාවෙල්ව මම දුටුවේ පාලමට නුදුරින් පරණ පාන් කැබැල්ලක් ගෙන මාලුවන්ට කෑලි කඩා දමමින් සිටින විටය. මම වහාම ඔහු කරා ගියෙමි. කොලුවා ඉතා හිතෛෂී සිනහවකින් මට සංග්රහ කලේය.
 
“ඉතින් පාවෙල් මොකද මේ තනියම. යහලුවන් සමඟ සෙල්ලම් කරන්නේ නැතිද?”
 
“නැහැ අන්ද්රේ මහත්මයා, අප හමුවන්නේ තවත් හවස් ජාමය වුනු පසු. මගේ යහලුවන් ඔක්කොම වගේ ඔවුන්ගේ වැඩ අවසන් කල පසුයි අපට සෙල්ලම් කිරීමට පුලුවන්.”
 
පාවෙල්ගේ බොහෝ යහලුවන්ද ඔහු මෙන්ම විවිධ කර්මාන්ත වල යෙදුණු දෙමාපියන්ගේ දරුවන් විය. වැඩ අවසන් කිරීම යනුවෙන් පාවෙල් අදහස් කලේ ඔවුන්ගේ දෙමාපියන් විසින් ඔවුන්ට පවරන ලද කාරණාය.
කුස්සි අම්මාද එකල තම පුතුගෙන් විවිධ උදව් ලබාගත් බව මට මතක් විය.
 
“කොහොම වුනත් පාවෙල් නුඹේ තත්වෙනම් එච්චරම නරක නැහැ නේද?”
 
“ඔව් අන්ද්රේ මහත්මයා. මට ඉන්නේ අයියලාම දෙන්නෙක් නොවැ. හැබැයි නරක නැහැ කියන්නත් බැහැ, ඔවුන්ගෙන් නිරන්තරයෙන්ම ගුටි බැට ලැබෙනව. මම ඒකයි මේ හැකි හෑම වෙලාවකම ගෙදරින් පිට වෙන්නේ.”
 
මට මේ කුඩා එකා ගැන තරමක දුකක් ඇතිවුණි. මම සාක්කුවෙන් රූබල් දෙකක් ගෙන ඔහු අතේ තැබුවෙමි.
 
“එහෙනන් පාවෙල් මේක ගනින්, ප්රවේශම් කරගනින්. නුඹේ වසවර්ති අයියලා දෙදෙනාට එහෙම දෙන්න එපා. කැමතිනම් නුඹ මේක මවට දීපන්.”
 
“අපෝ බෑ මහත්මයා, අම්ම හිතයි මම මේක හොරකම් කරපු එකක් කියල.. ඔබ ඉතා ත්යාගශීලියි.”
“කොහොම වුණත් මට උදව්වක් ඕනෙ නුඹෙන්.”
 
මෙයට කොල්ලා ඉතා සැහැල්ලු ලෙස නමුත් නිශ්චිතව පිලිතුරු දුන්නේය.
 
“පණිවිඩ හුමවාරුවක්නම් මම ඉතා කැමැත්තෙන් කරන්නම් මහත්මයා.”
 
කුඩා වුවද කොල්ලා මෝඩ නොවන බව මම දැන සිටියෙමි. එමෙන්ම විශ්වාස කටයුතු එකෙක් වූ බවද මම දැන සිටියෙමි. නැතිනම් හෙලේනා කිසිවිටකවත් තම පණිවිඩය ඔහු අතේ එවන්නේ නැත.
 
මම මගේ කවරයක බහන ලද ලියුම ඔහුගේ අතට දී උරහිසට තට්ටු දෙකක් දැම්මෙමි. කොල්ලා හෙලේනාගේ නිවස බලා දිවයන්නට විය.
 
මමත් නිවසට පැමින නැවත සන්ධ්යාව එනතුරු නොඉවසිල්ලෙන් බලා සිටියෙමි.

*    *    *

(හයවන කොටස)

මම ගල් පාලමට නුදුරින් වූ බංකුවේ හිඳගෙන පාවෙල් එනතුරු සිටියෙමි. බේකරියෙන් උණු උණු පාන් පුළුස්සන සුවඳක් හමායන්න වූයේ මම අද දිනට කිසිම ආහාරයක් නොගත් බව මතක් කර දෙමිනි. කුස්සි අම්මාද මාගේ මේ ඉතා අසාමාන්ය වූ ආහාර චර්යාවන් ගැන ඇස ගසා සිටින්නට වූවාය. මා නිවසින් පිටත් වන්නට යනවිට ඇසෙන නෑසෙන ගණනට ඇය ‘කමක් නැහැ, ආදරේ අහිමි වුණාට පස්සෙ මේ ගෙදර තියන කෑම මදිවෙයි’ කියා කීවාය. මම එය නෑසුණු ලෙස සුපුරුදු මද හස නංවාගෙනම නිවසින් පිටතට පැමිණියෙමි. 
 
වැඩි වෙලාවක් යන්නට මත්තෙන් පාවෙල් මා ළඟට දුවගෙනම පැමිණ දණහිස් අල්ලා හතිලන්නට විය. මම නොඉවසිල්ලෙන් ඔහුගෙන් මෙසේ විමසා සිටියෙමි. 
 
‘ඉතින් පාවෙල්?’
 
ඔහු හුස්ම අල්ලමින් කතාකරන්නට විය. 
 
‘අන්ද්රේ මහත්මයා, මම නෝන හමුවීමට යන විටත් ඔවුන් නිවසින් පිටත්ව ගිහින්. මම ඉස්තාල සේවකයාගෙන් විමසා බැලුව. කපිතාන් මහත්මයා ඔහුට දැනුම් දීල කරත්තය උදෑසනින්ම සූදානම් කරන්න කියල. ඔවුන් නෝනගේ දුර බැහැර සිටින යහලුවෙක් බලන්නට ගොහින්. සමහරවිට දින කිහිපයක් යාවි.’
 
මෙය ඇත්තෙන්ම බලාපොරොත්තු කඩවීමකි. නමුත් පුදුමයකට මෙන් මට එය එතරම් තදින් දැනුණේ නැත. සමහරවිට පසුගිය කාලයේ මගේ කණගාටුවීම් නිසාම මෙය සාමාන්ය තත්වයක් බවට මාගේ සිත විසින් භාරගන්නට ඇති බව මට දැනෙන්න පටන් ගෙන තිබුණි.
 
‘කමක් නැහැ පාවෙල්. ආ මෙන්න ඔබේ මහන්සියට.’
 
මම එසේ කියමින් කොපෙක් කිහිපයක් ඔහු අත තැබීමි. මෙම පණිවිඩකරුවාව හැකිතාක් සතුටින් තබාගැනීමට අප උත්සහ ගත යුතුය. එමෙන්ම ඔහු කරමින් සිටින්නේ කෙතරම් බරපතල රාජකාරියක්ද යන්න ඒ කුඩා මනසට තේරුම් ගැනීමට හැකියාවක් තිබුණාදැයි මට නොදැනුණි. කෙසේ වුවද මම ආත්මාර්ථකාමී වී සිටියෙමි. දයාබර පාඨකය, මම ඉතා දැඩි ලෙස ආත්මාර්ථකාමියෙක් වෙමින් සිටියෙමි.
 
මාගේ ත්යාගශීලී බවට ස්තූති වන්ත වෙමින් කොලුවා නැවතත් ඉවතට දිව යන්නට විය. මටත් එම කොලුවා මෙන් සිටි මාගේ ළමා කාලය මතක් විය. එකල ඇත්තටම අපට සතුටු වන්නට ඉතා කුඩා දේවල් පමණක් සෑහුණු බව සිහිකරමින් මම සුසුමක් හෙලුවෙමි. බේකරියට ගොස් පාන් සහ කුස්සි අම්මා කැමති රස කැවිලි කිහිපයක් මිලට ගැනීමේදී මම මට වූ දැඩි අතපසුවීම වටහාගතිමි.
 
‘දෙයියනේ... මම කොලුවාගෙන් මගේ ලියමන ආපහු ඉල්ලා ගත්තේ නැහැනෙව.’
+ + +
වසන්ත සාදයන් මම සිතාමතාම මඟ හරිමින් සිටියෙමි. හෙලේනා එන දිනයක් මට දැනගැනීමට විදිහක් තිබුණේ නැත. එමෙන්ම පාවෙල්ව සොයා ගොස් නැවතත් ලියමන ඉල්ලා සිටීමටද මට සිතක් නොවුණි. කොලුවා කෙසේ වුවද නොසැලකිලිමත් නොවූවෙක් බව මම දැනගෙන සිටියෙමි. නැතිනම් හෙලේනා ඔහුව විශ්වාස කරන්නේ නැත. සමහරවිට කොලුවාට ඔහුගේ දූත මෙහෙවර අවසාන කිරීමට උමවනා වූවා විය යුතුය. ලියමනේ මම කිසිම ආකාරයක නාමයන් හෝ ආමන්ත්රණය පැහැදිලි ලෙස යොදා නොගැනීමට පරිස්සම් වී සිටියෙමි.
 
දිනක් දෙකක් යත්ම කම්මැලිකම ඉහවහා යන්නට වූයෙන් මම අශ්වයාද රැගෙන ගං තෙර ඔබ්බෙන් වූ වදුලේ ඔබ මොබ යන්නට වූයෙමි. එතරම් කල් තමාව අමතක කර දැමීම ගැන අමනාපයක් පෙන්වීමට මාගේ තරුණ අශ්වයා වූ ‘ක්ලෙපර්’ කිහිප වතාවක්ම නුරුස්සන ලෙස පිඹින්නට විය. මම මෘදු ලෙස ඔහුගේ කෙඳි සහ කන අතගාමින් සමාව ඉල්ලා සිටියෙමි.
 
කෙසේ වුවද කුඩා බව වැටි දෙකක් පැන්වීමෙන් පසුව ක්ලෙපර් නැවතත් ජවසම්පන්න වෙමින් සිටියේය. මේ අතර තරමක් ඈතින් වෙඩි ශබ්ද කිහිපයක් සහ බල්ලන්ගේ බිරුමක් ඇසෙන්නට විය. මම එම සංඥාව වටහාගතිමි. කවුරුන් හෝ හාවුන් දඩයමේ යමින් සිටී. මේ අතර තරමක් උස කඩුල්ලක් දෙස බලමින් මම කල්පනා කරමින් සිටියේ මෙය පැන්වීමට තරම් ක්ලෙපර්හට ආත්ම විශ්වාසයක් ඇත්දැයි කල්පනා කරමිනි.
වදුලෙන් එක් වරම බල්ලෙක් හැල්මෙන් දිව යන්නට විය. බල්ලාගේ පසුපසින් පැමිණියේ යෝධ රතු රැවුලක් තිබූ අශ්වාහරෝහකයෙකි. ඔහු මා දෙස තරමක් සැලකිල්ලෙන් නිරීක්ෂණය කළේය. නමුත් මම වෙව්ලා ගියේ සාර් රජුගේ අශ්වාහරෝහක හමුදාවේ ලාංඡනයක් බඳු ඒ රැවුලේ හිමිකරුවා හඳුනාගත් බැවිනි. ඒ සෙර්ගේයි විය. නමුත් බිය යටපත් කරමින් මගේ සිතට නැඟී එන්නට වූයේ හෙලේනා ඊයේ හෝ අද නැවත නිවසට පැමිණ ඇති බව දැනගත් බැවිනි. නමුත් මා නොසන්සුන් කරමින් සෙර්ගේයි මා දිශාවට අසු මෙහෙයවන්නට විය.
මම අමුත්තක් නැතුව ඔහුට ශුභ පැතුවෙමි. ඔහු එය ගණන් නොගෙන මාව සම්පූර්ණයෙන් නිරීක්ෂණය කිරීමට මෙන් මාගෙ වටේ අසු සෙමෙන් මෙහෙයවන්නට විය. ඔහුගේ පිටේ දඩයම් තුවක්කුව පෙන්නට තිබුණි. අන්තරායක් ඉව වැටුණු නිසාදෝ ක්ලෙපර්ද තරමක් නොසන්සුන් වන්නට පටන් ගමිනි සිටියේය. එක් වරම ඔහු වේගයෙන් ඉවතට අසු මෙහෙයවා මම පැනීමට සැලසුම් කරගෙන සිටි කඩුල්ල කිසිම දෙගිඩියාවකින් තොරව පන්වා දැමීය. ඉන්පසු ඉදිරිය බලා සිවුරුහන් කළේය. වදුලේ ඈතක සිටි දඩයම් බල්ලා ඔහු දෙසට හැල්මේ දිවයන්නට විය. ඉන්පසු ඔවුන් වෙනතක යන්නට වූහ.
 
මම ක්ලෙපර්ව පඳුරක ගැටගසා, ගසකට වාරුදී තරමක් වේගයෙන් ආශ්වාස කලෙමි. ඔහු ඇඟවූයේ කුමක්ද යන්න ගැන මට කිසි අදහසක් නොවීය. සමහරවිට හෙලේනා ඔහුට යමක් කියන්නට ඇත්ද? ඇයගේ දඟකාර මුරණ්ඩු බව මම හොඳින්ම දැන සිටියත්, මේ තරම් නොසැලකිලිමත් වන්නට ඇතැයි මම විශ්වාස නොකළෙමි. සියල්ල නිරාකරණය වන තුරු ඇයව යලි මුණ නොගැසිය යුතු බවට මම තීරණය කර ගතිමි.
 
නැවත නිවසට යන විට, අපගේ වැට කිට්ටුවෙන් කුඩා රුවක් මතුවන බව මම දුටුවෙමි. ඒ පාවෙල් විය. මම ඔහු කරා කිට්ටුවත්ම ඔහු සාක්කුවෙන් ගත් කොළය මට දී කිසිවක් අසන්නට පෙරම නැවතත් දිව යන්නට විය. මම අශ්වයා ඉස්තාලයේ සේවකයාට දී වහාම නිවසට ගොස් කාමරයට වැදී දොරත් වසාගෙනම එය දිගහැර කියවන්නට වූයෙමි. එය හෙලේනාගේ අත් අකුරින් ලියවුණු ඉතා කෙටි පැහැදිලි පණිවිඩයකි. 
 
‘ රෑ එකොළහට. ඔබ නිදාගත් තැනට.’
 
මම වහාම ආහර ගෙන ඇඳට වැටුණෙමි. කොහොමත් මට නින්ද ගියේ නැත.
* * *
මා ගං ඉවුරට ගියේ හරියටම එකොළහට දහයක් තිබියදීය. ළං වත්ම හෙලේනා පැමිණ ඇති බව මම දැනගත්තේ ඉතා දුබල ලන්තෑරුම් එළියක් පැතිර ගොස් ඇති නිසාවෙනි. මම මගේ ලන්තෑරුම නිවා දමා කිට්ටුවට ගියෙමි.
හෙලේනා පැමිණ සිටියේ නිල් පැහැ සන්ධ්යා ඇඳුමකිනි. මම ඊට වඩා ඇය ගෙවිලියක් මෙන් පැමිණ සිටියානම් කැමති වන්නට තිබුණි. කෙසේ වුවද ඇය පැමිණ සිටියාය. මා දුටු ඇය ලන්තෑරුම බිම තමා මා දෙසට දුව තරයේ වැළඳගෙන ගැඹුරු චුම්භනයක් දුන්නාය.
 
එතෙක් මා කිසිදින ගැහැණියක් සිප ගෙන නොතිබුණි. ඉතින් කවරක් කිව හැකිද...

මම හිතනා ආකාරයට සෑම කෙනෙකුටම තම ප්රථම චුම්භනය මතකයේ රැඳේ. නමුත් මට එය සිහිනයක් මෙනි. එක්වරම කාලයේ ගලායාම නැවතී තිබුණි. උදෑසන සෙර්ගේයිගේ හමුවීම නිසා තරමක් කැලඹී තිබූ මගේ මනසේ ඇතිවූ නොරිස්සුම සම්පූර්ණයෙන්ම නැතිවී යන්නට විය. කිසිදාක නොවන පරිදි මාගේ මනස සියල්ලගෙන් හිස්වී යන්නට විය. එහි කිසිවක් නොවුණි. හෙලේනාට වූ දැඩි ප්රේමයද එම වෙලාවේ දැනෙන්නට නොතිබුණි.
අවසානයේදී ඇය දෑස් දල්වා මා දෙස බලා උමතුවූවකු මෙන් නොනවත්වාම මාගේ හිස, කම්මුල් සහ ගෙල සිපගන්නට විය. ඉන්පසු මා දෙස බලා සිනාසුණාය. මම ඇගේ දෑත ගෙන අපට සුපුරුදු කොටයේ හිඳගන්නට වූයෙමි.
 
ඇය කතාකලාය.
 
‘අන්ද්රේ... දින තුනක් වුවත් මට එය දැනුණේ ශතවර්ශ ගණනාවක් මෙන් ඔබව මුණගැසීමට නොහැකිව. නුඹට නොකියාම යන්නට වූවාට සමාවන්න, එක්වරම සෙර්ගේයි කිව්වා ඔහුගේ යහලුවෙක් හමුවීමට යන බවත් ඒ සඳහා සූදානම් වන ලෙසත්. මෙහි අනපේක්ෂිත බව කොතරම්ද කියනවානම් මට නොයා ඉන්නට තරම් නිදහසට කාරණාවක් කීමටවත් හැකිවූයේ නැහැ. නමුත් නුඹ දන්නවාද, ඔහු මා රැගෙන ගියේ මාගේ හොඳම යහලුවාගේ නිවසට. ඔහු සියල්ල කල් තියාම සැලසුම් කරලා. ඉතින් අප එහි දින දෙකක් හිඳ නැවත ආවේ ඊයේ සවස. ගමන් විඩාව නිසාම මම දහවල් වන තුරුම නිදාගත්තත් සෙර්ගේයි උදෑසනින්ම නැඟිට දඩයම් කිරීමට ගිහින්.’
 
‘ඔව් මම දන්නවා.’ මම පිළිතුරු දුනිමි. ඉන්පසු සිදුවී දේ ඇයට විස්තරාත්මකව කියා සිටියෙමි. ඇය කොක් හඬලා සිනාසෙන්නට විය.
 
‘ඔය මනුස්සයාගෙ හැටි ඔහොම තමයි අන්ද්රේ, එහි තේරුම ඔහු අප ගැන කිසිවක් සැක සිතන බව නෙවෙයි.’
මම තරමක් වික්ෂිප්තව ඇය දෙස බලා ඒ තරම් ඇයට සහතික විය හැක්කේ කෙසේද යන්න විමසා සිටියෙමි. ඇය තරමක් බැරෑරුම් වෙසක් ගෙන මට මෙසේ කියා සිටියාය.
 
‘එසේනම්, මාගේ දයාබර ආන්ද්රේ, මේ වෙලාවෙ මම සහභාගී වන්නේ වෙන දේකට!’
 
*    *    *
(අවසාන කොටස)
 
හෙලේනා මඳක් නිහඬව සිට මා කෙරේ තියුණු බැල්මක් හෙලුවාය. එහි ඇති අනුරාගය වැදි මම පහන් සිලුවක් සේ සැලෙන්නට වූයෙමි. ඇය සෙමෙන්ම ඇයගේ දුහුල් ඇඳුම උරහිසින් පන්නා දමන්නට සැදුවාය. ඇයගේ ශෝභමාන වූ, වීනස් ප්රතිමාවක මෙන් ගිනි සිලුව වැදී දිලෙන ඇගේ කිරිගරුඬ උරහිස් දෙස මම හොඳින් බලා සිටියෙමි. නමුත් මාගේ සිරුර පුරා සලිත වෙමින් පැවති වික්ෂේපපය යටපත් කිරීමට මට නොහැකි විය. ශරීරය පුරා දිව ගිය වෙව්ලුමක් පුපුරු ගසමින් හිසින් පිටවන්නට යන බවක් මට දැනෙන්නට විය. මෙය දුටු හෙලේනා වහා තම ඇඳුම සකසාගෙන මා කරා දිව ආවාය.
 
"නුඹට අසනීපයිද ආන්ද්රේ. නුඹ ඕතමයේ සුළඟට සැලෙනා ඕක් පත්රයක් මෙන් ගිනි පැහැ අරගෙන. නළලත් තරමක් රස්නෙයි." ඇයගේ දෑත් සැබවින්ම මගේ හිසේ ගිනියම උරාගත් බවක් මට දැනෙන්නට විය. මම ඇයට වාරුදී මගේ සුපුරුදු කොටයේ වාඩි වූයෙමි. හෙලේනා පසකින් වාඩි වූවාය. ඉන් පසු මාගෙ ඉල්ලිමක් හෝ ආරාධනයක් තොරවම මාගේ හිස ගෙන ඇයගේ උකුලේ තබා ගත්තාය. ඉන් පසු වන පියස්සේ සීමාව වූ ගං ඉවුරට නුදුරින් පෙනෙනා රාත්රි අහස දෙස බලා සිටියාය. ඉන් පසු ඈ කතාවක් කියන්නට ගත්තාය. 
 
"නුඹ දන්නවාද ආන්ද්රේ, බොහොම කාලෙකට කලින් අර මහා වලසාට නුදුරින් පෙනන තාරකා ගංගාවෙන් එතෙර තමයි හෙල්ගා කුමරිය සිර කර සිටියේ. ඇයව එහි තබා ආරක්ෂා කරගත්තේ කෂේයි රාක්ෂයා.
කෂේයි රාක්ෂයා තම මකරා පිට නැඟී රාත්රියේ සවාරි වලට යන විට ඇය තම සිර කුටියේ සිට සින්දු කියන්නට ගන්නවා. ගොඩබිමේ නගර හෝ ගම්වල සිටි මිනිසුන්ට ඇයගේ හඬ ඇසුනේ නැහැ. ඇයගේ හඬ ඇසුනේ සේලරුවන්ට පමණයි. මොකද ඔවුන් විතරයි ආකාශයේ තරු ගැන හෙවිල්ලකින් සිටියේ. උතුරු තරුව හොයාගන්න මහා වලසා දෙස බලනවිට ඇය නාවිකයින්ගේ විඩාව නිවන්නට මියුරු ගීත ගානයා කරන්නට වුනා.
ඉතින් ඇය ගැන අසන්නට ලැබුණා මේ නාවික රාජධානියක ඉවාන් කියල කුමාරයකුට. මේ කුමාරයත් සොයමින් සිටියේ වීර ක්රියාවක්. අනෙක් නාවිකයින් මෙන් දේශ ගවේශණයක් කරනවාට වඩා වැඩි දෙයක්. මොහු තීරණය කළා නාවිකයින්ගේ මේ කතා ගැන සොයා බලන්නට. ඔහු තම විශාලම රාජකීය නෞකාවත් රැගෙන පිරිවර සමඟ මුහුදට යන්න ගියා. 
 
මේ නෞකාව අනෙක් නෞකා වලට වඩා සෑහෙන්න විශාලයි. එහි කුඹ ගසත් ඔහුගේ මාලියගේ මුර කුළුන තරම්මම දිගට හදල තිබුනා. ඉතින් කලු අසරුවා සමඟ රාත්රිය උදාවන විට කුමාරයා මේ කුඹ ගසේ මුදුනටම නැග්ගා. ඉන් පසු අහස දෙස බලාසීටින්නට වුණා. 
 
කෂේයි රාක්ෂයා මකරා පිට නැඟී පිටත් වන අයුරු ඔහුට දකින්නට ලැබුනා. ඉන් පසු හෙල්ගා කුමරිය තම දිගු වරලස පීරමින් ගීත ගයන්නට ගත්තා. මේ කුඹ ගසේ උස නිසාම ඉවාන් කුමාරයා ඇයව හොඳින් දැකගත්තා. ඇයත් ඉවාන් කුමාරයාව දැක ඔහුට සිනාවකින් සංග්රහ කරන්නට වුනා. 
 
ඉවාන් කුමාරයා ඒ වෙලේම සිතුවා කුමරියව රාක්ෂයාගෙන් බේරාගන්නට. ඔහු වහාම නැවේ තට්ටුවට බැස තම පිරිස සංවිධානය කරන්නට ගත්ත. 
 
සුදු අසරුවා උදෑසන රැගෙන වෙරළ දෙසින් එත්ම, කෂේයි රාක්ෂයා තාරකා අතර ඇති තමන්ගෙ බලකොටුවට මකරාගේ පිටින් යන්නට වුණා. රාක්ෂයා දැන සිටියේ නැහැ කුමාරයා ඔහු එනතුරු සූදානමින් සිටි බව. කුමාරයා වහාම තම නැවේ තිබූ කාලතුවක්කු අටකින් රාක්ෂයාට වෙඩි තැබුව. මේ අනපේක්ෂිත ප්රහාරය කාගෙන මකරා මුහුදට වැටුණ. රාක්ෂයාත් සමඟින්ම. 
 
නැවේ ප්රීතිඝෝෂා ඇහිල හෙලේනා කුමරිය මුහුදට එබිකම් කරල බැලුව. ඇයව සිර කරගෙන සිටි රාක්ෂයා මියගොස්. ඇය දැන් නිදහස්...
 
ඉවාන් කුමාරයාගේ පුදුමයට හේතුවන පරිදි, ඇය බලකොටුවේ දොර වසා, එහි යතුර ජනේලයෙන් මුහුදට මුදාහැරියා. එය ගන්නට ඉවාන් කුමාරයා වේගයෙන් මුහුදට කිමිදුනා. නමුත් ඉවාන් කුමාරයා හෝ යතුරවත් ඉන් පසු කිසිවකුට දකින්න හැකිවූයේ නෑ."
 
ඇයගේ ඇසක කඳුලු බින්දුවක් දිලිසෙන්නට විය. ඇය ගඟ දෙස බලන්නට වූවාය. හෙල්ගා කුමරිය මුහුද දෙස බලන්නට ඇත්තේත් මේ ආකාරයෙන්ම බව මම සිතාගතිමි. 
 
අප වැඩි කතාබහක් නැතිවම කාලය ගත කලෙමු. මම නිදානොගෙන සිටීමට පරෙස්සම් වූයෙමි. ඉර එලිය වැටෙන්නට හෝරා කිහිපයකට පෙර අප සමුගතිමු.
 
- - - -
 
එදින සවසම අශ්වාහරෝහක හමුදාවේ කර්නල් සර්ගේයි සාර් රජුට විරුද්ධව කරන ලද කුමන්ත්රණයක පාර්ශ්වකරුවකු ලෙස අත් අඩංගුවට ගන්නා බව ආරංචි වන විට මම සිටියේ නිදාගෙනය. මේ ආරංචිය දැනගත් විගස මට කීමට කාරුණික වූයේ කුස්සි අම්මායි. ඇය හෙලේනා ගැන දැන සිටි බව දැනගැනීම තරමක කුතුහලය උපදන්නක් වුවද, තත්ත්වය දැනගැනීමට මම වහ වහා හෙලේනාගේ නිවස කරා යන්නට වූයෙමි. නමුත් මම එහිදී දුටුවේ බඩු බාහිරාදිය සකසන මෙහෙකරුවන් පමණි. මේ අතර ආපසු එන ගමනේදි මම පාවෙල් දුටුවෙමි. පාවෙල් මා කරා පැමිණි මට ලියුමක් දිගු කර පා යන්නට ගියේය.
 
මම නොඉවසිල්ලෙන් එය කියවන්නට වූයෙමි.
 
"අන්ද්රේ,
දහස් වාරයක් සමාවන්න නොකියාම යන්න වූ එක ගැන. නමුත් රාජ පාක්ෂිකයෙක් වූ මාගෙ සැමියාට විරුද්ධව මේ සිදු වූ කුමන්ත්රණය නිසා අපත් හැකි උපරිම ලෙස ප්රවේසම සලසා ගත යුතුයි. මාගෙ සැමියා ගෞරවණීය මිනිහෙක්, ඔහු කිසිසේත් මෙයට සම්බන්ධ නැහැ. මෙය සනාත වූ වහාම රජුට සැමියාගෙන් සමාව ඉල්ලා සිටින්නත් වේවි. මෙය විසඳුනු වහාම මම නැවතත් එනවා. එතෙක් ආයුබෝවන්, ඊයේ නුඹට මතක හිටින දෙයක් දෙන්නට මා හැදුවත් නුඹ එයට ලෑස්ති වී සිටියේ නැහැ නොවැ."
 
හෙලේනා කිසි දිනක නොදකින බව මා දැන සිටියෙමි. විභාගයෙන් සෙර්ගේයි වරදකරුවකු විය. හෙලේනා නැවත කිසි දිනක ගමට පැමිනියේ නැත.
 
++++++++
 
විහිදී ගිය තැන්න සිසාරා නෙත් යවමින් සිටි කපිතාන් පෙෂ්කෝව් කුඩා අඩි ශබ්දයක් ඇසී පසුපස බැලීය. ඉන්පසු සිනාසුණේය.
 
"ඉතින් ඉවාන් කොලුවො, මා මෙතන සිටින බවක් නුඹට කිව්වේ අම්ම වෙන්න ඇති. මොකද නුඹ මා සොයා එන්නට හේතුව."
 
ඉවාන් තම කබායෙන් පොත ඉවතට ගත්තේය.
"මම නුඹේ පොත කියවා අවසන්."
 
"හ්ම්..." පෙෂ්කෝව් සුසුමක් හෙලීය. "ඉතින්, නුඹ කැමතියිද ඒ කතාවට?"
"ඒක මට හරියටම කියන්නට අමාරුයි. නුඹ මේ කතාව සම්පූර්ණයෙන්ම ලියා අවසන් වූ පසු මට පෙන්වන්න. ඉන් පසු මම කියන්නම්."
 
මෙය අසා පෙෂ්කොව් සිනා පහල කලේය.
 
"ඔය කතාවෙ තව ලියන්නට දෙයක් නැහැ පැහිච්ච සීයේ. ඔතනින් අවසානයි."
මඳ වේලාවක් නිහඩව සිටි කුඩා ඉවාන් එක්වරම පෙෂ්කෝව්ගෙන් මෙසේ විමසා සිටියේය. 
 
"කපිතන්, නුඹ තවමත් මගේ මවට ප්රේම කරනවාද?"
 
අනපේක්ෂිත මෙම ප්රශ්නයෙන් පෙෂ්කොව් මොහොතකට නිරුත්තර විය.
 
"නුඹට එය අනුමත කරන්නට පුලුවන්ද?"
 
උරහිස් හැකිලවූ කොලුවා මෙසේ උත්තර දෙන්නට විය.
"එය මට හරියටම කියන්නට බැහැ කපිතන්. නමුත් මම නුඹට බොහොම කැමතියි."
 
සිනාසෙමින් කොලුවා අසලට ගිය පෙෂ්කොව් ඔහුගේ අතේ තිබූ පොත තමා සන්තකයට ගෙන අනෙක් අතින් කොලුවාට ඈතට දිවෙන නිම්නය පෙන්වා සිටියේය.
 
"නුඹට අර තැන්න පෙනෙනවා නේද. මම එතන හදනව ඉස්තාලයක්. ලොකු එකක් නොවෙයි. නමුත් අශ්වයින් දෙදෙනෙක් ගාල් කල හැකි තැනක්. නුඹ දන්නවාද අශ්වයින් පදින්නට? නැහැ? මම කියා දෙන්නම්. එමෙන්ම ඔවුන්ව නඩත්තු කරනා ආකාරයත්....."
 
තැන්න සිසාරා මීදුමක් ඇදී එමින් තිබුණි. ඔහුගේ කතාව ඒ හරහා ඇදී යමින් තිබුණි.
-නිමි.